ข้อพิจารณาการเลือกซื้อเครื่องพิมพ์

เครื่องพิมพ์เป็นอุปกรณ์ที่สำคัญอย่างหนึ่งของการใช้คอมพิวเตอร์ เครื่องพิมพ์ที่ใช้กับคอมพิวเตอร์ได้รับการพัฒนามาจนมีราคาที่ถูกลงมากเมื่อเทียบกับอดีต อีกทั้งคุณภาพของงานพิมพ์ก็ดีขึ้นกว่าเดิม เทคโนโลยีที่ใช้กับเครื่องพิมพ์ที่มีใช้ในเครื่องพิมพ์ปัจจุบันมีสามเทคโนโลยีคือ เครื่องพิมพ์แบบดอตแมทริกซ์ แบบเลเซอร์ และแบบอิงค์เจ็ต (พ่นหมึก) ข้อพิจารณาการเลือกซื้อเครื่องพิมพ์จึงขึ้นกับตัวแปรหลายประการ การทำความเข้าใจและหาความรู้ในเรื่องรายละเอียดจึงเป็นเรื่องที่จำเป็น

ชนิดของเครื่องพิมพ์และหลักการทางเทคโนโลยี
เครื่องพิมพ์แบบดอตแมทริกซ์ เครื่องพิมพ์ชนิดนี้ลดบทบาทและความสำคัญลงไปมาก แต่ก็ยังมีใช้งานเพราะมีจุดเด่นข้อหนึ่งที่เครื่องพิมพ์ชนิดอื่นไม่มีคือ การใช้เข็มเล็ก ๆ กระแทกลงบนกระดาษเพื่อให้หมึกที่ติดอยู่บนแถบริมขอบติดลงบนกระดาษ ทำให้สามารถใช้พิมพ์เอกสาร ข้อความ หรือสิ่งพิมพ์ที่ต้องการสำเนา เช่น เอกสารใบเสร็จ ใบส่งของ หรือเอกสารทางการบัญชีที่ต้องการเก็บสำเนาการพิมพ์
ความละเอียดของหัวพิมพ์นับเป็นจุดเล็ก ๆ ที่พิมพ์ได้ ดอตแมทริกซ์ที่มีขายอยู่ในปัจจุบันส่วนใหญ่มีจำนวนหัวเข็มจำนวน 24 เข็ม การพิมพ์จะกวาดสแกนจากซ้ายไปขวา และบางเครื่องได้ทั้งซ้ายไปขวา และขวาไปซ้าย ความเร็วของการพิมพ์จึงมักกำหนดเป็นจำนวนตัวอักษรที่พิมพ์ได้ต่อเวลา เช่น 400 cps (400 ตัวอักษรต่อวินาที) การใส่กระดาษมีทั้งการใส่กระดาษต่อเนื่องที่ใช้หลักการป้อนกระดาษด้วยการเจาะรูกระดาษที่ด้านข้าง มีเพียงหมุนขับกระดาษ บางรุ่นป้อนกระดาษเป็นแผ่นแบบ A4 ขนาดความกว้างที่ใช้กระดาษต่อเนื่องจึงปรับได้ เครื่องพิมพ์แบบนี้เมื่อใช้กับการพิมพ์แบบกราฟิกส์จึงจำเป็นต้องมีไดร์ฟเวอร์เฉพาะ ระบบการเชื่อมต่อกับคอมพิวเตอร์มีหลายแบบให้เลือกตั้งแต่แบบเชือมต่อกับพอร์ตสื่อสารอนุกรม ผ่านพอร์ตพรินเตอร์ (พอร์ตขนาน) พอร์ตยูเอสบี ผ่านทางแลน อย่างไรก็ดีคุณภาพงานพิมพ์ในโหมดกราฟิกส์ของเครื่องพิมพ์ชนิดนี้ยังไม่ดีเท่ากับแบบอื่นที่จะกล่าวถึง

เครื่องพิมพ์แบบอิงค์เจ็ต เครื่องพิมพ์ชนิดนี้เป็นเครื่องพิมพ์ที่มีราคาให้เลือกหากันได้ค่อนข้างต่ำ เพราะมีราคาตั้งแต่ประมาณสามสิบบาทขึ้นไป หลักการพิมพ์ใช้วิธีพ่นหยดหมึกเล็ก ๆ ให้ติดกับกระดาษ แต่ละยี่ห้อจะต้องพัฒนาให้หยดหมึกเล็กมาก โดยทั่วไปจะมีหน่วยของหยดหมึกเป็นพิโคลิตร (หนึ่งในสิบกำลังสอบสองของลิตร) น้ำหมึกที่ออกมาจึงขึ้นกับการพ่นสีน้ำหมึกใดออกมา โดยหลักการที่ทำให้สีที่ปรากฏมีคุณภาพ ต้องทำให้หยดหมึกไม่แพร่กระจายหรือซึมหรือรวมกับหยดข้างเคียง ดังนั้นคุณภาพของหมึกจึงมีแว็กซ์เคลือบกันซึม ขนาดของหยดหมึกที่พิมพ์ได้มีตั้งแต่ 600 จุดต่อนิ้ว จนถึง 2,400 จุดต่อนิ้ว มีทั้งที่พ่นหมึกสีเดียวคือสีดำ หรือแบบพ่นสามสีเพื่อผสมเป็นสีธรรมชาติ เครื่องพิมพ์แบบพ่นหมึกมีเสียงน้อยกว่าแบบดอตแมทริกซ์ กับความเร็วของการพิมพ์เน้นเป็นจำนวนหน้าต่อนาที เพราะวิธีการพิมพ์เป็นแบบกราฟิกส์
เครื่องพิมพ์แบบพ่นหมึกมีความละเอียดและความคมชัดทางด้านสีดี โดยเฉพาะเมื่อใช้กับกระดาษพิเศษที่พิมพ์หลังจุดหมึกไม่แยกจากกันโดยมีแว็กซ์เคลือบผ่านหยดหมึก ทำให้ภาพพิมพ์มีความมันวาว และไม่ซึมน้ำ จึงนำมาใช้เป็นเครื่องพิมพ์ภาพดิจิตอลที่ได้จากการถ่ายด้วยกล้องดิจิตอล
ระบบการพิมพ์ของเครื่องพิมพ์แบบพ่นหมึกใช้วิธีการป้อนกระดาษเป็นแผ่น เครื่องพิมพ์บางรุ่นสามารถพิมพ์แผ่นย่อยขนาด A4 หลายแผ่นเพื่อต่อกันให้เป็นกระดาษแผ่นใหญ่ขึ้นได้
สำหรับการเชื่อมต่อกับคอมพิวเตอร์มีทั้งที่เป็นแบบพอร์ตขนาน ยูเอสบีและเชื่อมต่อผ่านแลน ทั้งนี้จะต้องเลือกให้เหมาะกับการใช้งาน เนื่องจากโหมดการพิมพ์ของเครื่องพิมพ์เป็นโหมดกราฟิกส์ ดังนั้นจึงต้องอาศัยไดร์ฟเวอร์ บริษัทผู้ผลิตเครื่องพิมพ์จะสร้างโปรแกรมไดร์ฟเวอร์ไว้ให้ และสามารถดาวน์โหลดผ่านทางเครือข่ายอินเทอร์เน็ตได้

เครื่องพิมพ์เลเซอร์
เทคโนโลยีเลเซอร์จัดเป็นเทคโนโลยีที่ให้ระบบการพิมพ์ที่ดี สามารถพิมพ์ด้วยความเร็วสูง หลักการใช้แผ่นดรัมกับการสแกนผ่านผงหมึกด้วยลำแสง เพื่อให้เกิดประจุยึดผงหมึกกับกระดาษ และใช้ความร้อนทำให้ผงหมึกละลายติดกระดาษ การพิมพ์จึงให้ความละเอียดซึ่งจะวัดขนาดเป็นจำนวนจุดต่อนิ้ว เช่น 600 จุดต่อนิ้ว 1,200 จุดต่อนิ้ว เครื่องพิมพ์เลเซอร์มีทั้งที่เป็นขาวดำ และสี สำหรับเครื่องพิมพ์แบบสีจะมีราคาแพง และให้การพิมพ์ที่คุณภาพสูง การใช้เครื่องพิมพ์แบบเลเซอร์จึงเหมาะกับงานสำนักงาน เพราะมีความเร็วในการพิมพ์สูง พิมพ์ได้คมชัด คุณภาพดี มีขีดความสามารถพิเศษได้หลายอย่างตามรุ่นที่เลือก เช่น พิมพ์ได้สองหน้า มีระบบการคัดแยกหน้าหรือจัดเรียง มีระบบหน่วยความจำที่ทำให้การพิมพ์สำเนาหลาย ๆ สำเนาทำได้เร็วขึ้น
เครื่องพิมพ์เลเซอร์ มีระบบเชื่อมต่อได้หลากหลายเช่นกันขึ้นอยู่กับผู้ใช้งานเลือกใช้ ตั้งแต่การเชื่อมด้วยพอร์ตขนาน การเชื่อมด้วยยูเอสบี หรือเชื่อมผ่านทางแลนแบบอีเทอร์เน็ต

ข้อพิจารณาการเลือกซื้อ
การเลือกซื้อเครื่องพิมพ์การใช้งานมีปัจจัยที่ต้องพิจารณาหลายสิ่งด้วยกัน เช่น
1. สิ่งแวดล้อมและความต้องการ หมายถึงสภาพลักษณะงานที่ใช้ เช่น ถ้าต้องการพิมพ์สำเนาก็ต้องเลือกเครื่องพิมพ์แบบดอตแมทริกซ์อย่างเดียว ถ้าต้องการพิมพ์ขาวดำจำนวนมากและมีคุณภาพดี ความเร็วสูงก็ต้องเลือกเลเซอร์ หากต้องการใช้งานในสิ่งแวดล้อมในบ้าน ใช้งานน้อย พิมพ์สีได้ ก็คงต้องเลือกเครื่องพิมพ์ราคาถูก และใช้ได้กว้างขวาง เช่น เครื่องพิมพ์แบบพ่นหมึก เพราะหากพิจารณาต้นทุนการพิมพ์ต่อแผ่นแล้ว เครื่องพิมพ์แบบพ่นหมึกมีต้นทุนสูงสุด เพราะราคาของตลับหมึกมีราคาสูงเมื่อเทียบกับแบบอื่น แต่เนื่องจากการใช้งานไม่มาก และบางครั้งต้องการพิมพ์ภาพสี หรือใช้เป็นเครื่องพิมพ์ของกล้องดิจิตอล
2. การเลือกจากเทคโนโลยี จากที่กล่าวแล้วว่าเทคโนโลยีการพิมพ์ของเครื่องพิมพ์มีสามเทคโนโลยี ดังนั้นข้อพิจารณาทางด้านเทคโนโลยีการพิมพ์จึงเป็นปัจจัยหนึ่ง แม้แต่เครื่องพิมพ์แบบพ่นหมึกก็ยังมีแบบการพิมพ์ที่แตกต่างกัน เช่น แบบ Photo คือ พิมพ์เพื่อความละเอียดสูง สำหรับพิมพ์รูปภาพจากกล้องดิจิตอล หรือจะพิมพ์แบบสีปกติ (color) ที่พิมพ์จากเครื่องคอมพิวเตอร์ เทคโนโลยีการพิมพ์มีลักษณะการพ่นหมึกที่ทำระดับชั้นหรือซ้อนเหลื่อมกันระหว่างจุดสีเพื่อความละเอียดยิ่งขึ้น สำหรับเครื่องพิมพ์แบเลเซอร์ก็เช่นเดียวกับมีการพิมพ์แบบเป็นจำนวนจุดเล็ก ๆ และได้ความละเอียดเพียงไร ซึ่งหากให้พิมพ์ละเอียดมากก็จะมีปัญหากับความเร็ว เพราะจะทำให้ความเร็วของการพิมพ์ลดลง
3. ความเร็วในการพิมพ์ ในเรื่องความเร็วขึ้นกับปริมาณงานที่จะให้พิมพ์ หากงานในสำนักงานและเป็นเครื่องพิมพ์แบบใช้ร่วมกัน ดังนั้นต้องให้เครื่องพิมพ์มีความเร็วในการพิมพ์สูงขึ้น
4. ความละเอียดของการพิมพ์ เครื่องพิมพ์ทุกแบบมีการพิมพ์เพื่อแสดงผลด้วยจุดเล็ก ๆ ดังนั้นจึงวัดความละเอียดเป็นจำนวนพิกเซล เช่น 600x600 พิกเซล แต่ในปัจจุบันเครื่องพิมพ์ที่มีความละเอียดสูงมาก สามารถพิมพ์ด้วยความละเอียดถึง 2,880 จุดต่อนิ้ว แต่ถ้าพิมพ์ในโหมดความละเอียดสูงมาก ความเร็วในการพิมพ์จะลดลง
5. ผงหมึกพิมพ์และกระดาษ เครื่องพิมพ์แบบดอตแมทริกซ์ใช้ริบบอน ซึ่งเป็นหมึกพิมพ์ที่มีราคาถูก เมื่อเทียบกับแบบพ่นหมึกหรือแบบเลเซอร์ สำหรับแบบพ่นหมึกส่วนใหญ่พิมพ์แบบสี ต้อใช้แม่สีสามสี ซึ่งปกติการใช้งานจะหมดไม่พร้อมกัน ดังนั้นในกรณีที่ใช้ตลับหมึกที่มีทั้งสามสี ถ้าสีใดสีหนึ่งหมดก่อน ตลับนั้นก็จะใช้ไม่ได้ ดังนั้นบางบริษัทจึงแยกหมึกพิมพ์แต่ละสีออกจากกัน เพื่อให้เป็นอิสระในการเปลี่ยนสีเพื่อความประหยัด บางรุ่นแยกหมึกสีดำออกมาต่างหากสำหรับการพิมพ์สีดำอย่างเดียว ส่วนใหญ่หมึกพิมพ์แบบพ่นหมึกจะมีราคาแพงเมื่อเทียบกับจำนวนแผ่นที่ได้ ต้นทุนนี้จึงเป็นต้นทุนแอบแฝงที่สำคัญ
นอกจากหมึกพิมพ์แล้วกระดาษก็เป็นอีกสิ่งหนึ่งที่ต้องพิจารณา กระดาษที่ใช้พิมพ์กับเครื่องพิมพ์แบบพ่นหมึกมีหลายระดับ หลายราคา ยิ่งหากต้องการให้พิมพ์สีที่มีคุณภาพระดับ Photo ยิ่งต้องใช้กระดาษเคลือบสารเคมี ซึ่งเป็นกระดาษพิเศษที่มีราคาต่อแผ่นสูงมาก
6. หน่วยความจำของเครื่อง เครื่องพิมพ์ทุกเครื่องมีบัฟเฟอร์ภายในที่เป็นหน่วยความจำสำหรับรองรับข้อมูลที่เครื่องพิมพ์ส่งมาพักไว้ หากมีหน่วยความจำมากก็จะทำให้รองรับข้อมูลได้มาก ขนาดของแรมมีขนาดเป็นเมกะไบต์
7. ระบบการป้อนกระดาษ ระบบการป้อนกระดาษเป็นสิ่งที่ต้องให้ความสำคัญ เพราะระบบการป้อนกระดาษจะมีปัญหาในเรื่องการติดขัดของกระดาษและสร้างความยุ่งยากในการพิมพ์ ปกติระบบการป้อนกระดาษที่ป้อนผ่านทางด้านหน้า และมีกลไกการป้อนกระดาษที่ง่ายจะลดปัญหาลงได้ อีกทั้งบางรุ่นมีการพิมพ์กระดาษได้สองหน้าทำให้ประหยัดกระดาษ นอกจากนี้บางเครื่องมีถาดรับกระดาษได้หลายถาดที่ต้องการพิมพ์กระดาษที่ต่างกัน เช่น ในเครื่องพิมพ์เลเซอร์ บางเครื่องพิมพ์กระดาษขนาดเล็กและซองจดหมายได้
8. การเชื่อมต่อกับกล้องถ่ายรูป และการพิมพ์แบบ Photo เครื่องพิมพ์แบบพ่นหมึกบางรุ่นได้นำเทคโนโลยีช่วยให้พิมพ์ภาพถ่ายจากกล้องดิจิตอลได้ง่าย และดูสดใส อย่างไรก็ดีการใช้ภาพถ่ายคุณภาพย่อมต้องใช้กระดาษพิเศษควบคู่กัน
9. ระบบการเชื่อมต่อกับคอมพิวเตอร์ เครื่องพิมพ์ในปัจจุบันที่นิยมใช้มีระบบการเชื่อมต่อกับคอมพิวเตอร์ได้หลายรูปแบบแล้วแต่ความต้องการและการเลือกใช้ เช่น การเชื่อมต่อทางยูเอลบี ซึ่งเป็นพอร์ตที่ใช้งานง่ายเชื่อมทางพอร์ตขนาน และเชื่อมทางพอร์ตแลนแบบยูทีพี อย่างไรก็ดีแต่ละเครื่องจะมีให้เฉพาะเจาะจง บางรุ่นถ้าต้องการเพิ่มจะต้องมีราคาสูงขึ้น
10. ซอฟต์แวร์และไดร์ฟเวอร์ เมื่อซื้อเครื่องพิมพ์ต้องมีซอฟต์แวร์ที่เป็นไดร์ฟเวอร์ เพื่อให้คอมพิวเตอร์สามารถพิมพ์งานออกทางเครื่องพิมพ์ได้ ซอฟต์แวร์ไดร์ฟเวอร์เป็นซอฟต์แวร์ที่สามารถดาวน์โหลดจากเครือข่ายอินเทอร์เน็ตที่เชื่อมโยงต่อไปยังบริษัทผู้ผลิตได้ แต่บางครั้งอาจไม่สะดวกในการดาวน์โหลด ดังนั้นจึงต้องตรวจสอบขณะซื้อด้วย
นอกจากซอฟต์แวร์ไดร์ฟเวอร์แล้ว บางรุ่นยังให้ซอฟต์แวร์ที่ทำหน้าที่เป็นกราฟิกส์เอดิเตอร์ ใช้ในการจัดภาพสำหรับพิมพ์ ใช้สำหรับพิมพ์งานพิเศษบางอย่าง เช่น พิมพ์การ์ด บัตรอวยพร พิมพ์สติกเกอร์ เป็นต้น
11. ความสามารถพิเศษหรือข้อเด่นบางประการ ผู้ผลิตเครื่องพิมพ์มักสร้างข้อเด่นของแต่ละเครื่องให้ชัดเจน เช่น ระบบการพิมพ์ที่ซ้อนจุดทำให้ได้ความละเอียดสูงขึ้น การพิมพ์แบบหลายระดับชั้น ระบบการแยกตลับหมึกเพื่อความประหยัด การแยกระหว่างสีกับขาวดำ เพื่อให้งานพิมพ์เฉพาะสีและขาวดำแยกจากกันเพื่อความประหยัด ตลับหมึกของบางรุ่นมีหัวพิมพ์ติดด้วย ดังนั้นทุกครั้งที่เปลี่ยนตลับจะเปลี่ยนหัวพิมพ์ด้วย
12. การบริการหลังการขาย เนื่องจากเครื่องพิมพ์มีอุปกรณ์ที่เป็นกลไกและการเคลื่อนที่อยู่มาก เมื่อเทียบกับคอมพิวเตอร์ ดังนั้นจึงมีโอกาสที่จะเกิดปัญหากับชิ้นส่วน หรือมีความจำเป็นต้องซ่อมบำรุง โดยเฉพาะเครื่องพิมพ์ที่ต้องใช้งานหนัก ใช้งานในสำนักงาน การพิจารณาเลือกซื้อจึงต้องดูจากการบริการหลังการขายเป็นสำคัญประการหนึ่งด้วย
การเลือกซื้อเครื่องพิมพ์จึงต้องศึกษาและอ่านข้อมูลเอกสารแนะนำเครื่อง บางรุ่นเมื่อซื้อแล้วนำมาติดตั้งจะมีคู่มือการติดตั้งการลงซอฟต์แวร์ต่าง ๆ การนำไดร์ฟเวอร์ติดตั้งในเครื่อง เรื่องเหล่านี้จำเป็นต้องอ่านและทำความเข้าใจก่อน เพื่อให้การใช้งานมีประสิทธิภาพและลดปัญหาที่อาจจะเกิดขึ้นในภายหลังได้
เทคโนโลยีการพิมพ์มีพัฒนาการอย่างต่อเนื่อง เครื่องพิมพ์เป็นปัจจัยสำคัญของการใช้คอมพิวเตอร์ ข้อพิจารณาและรายละเอียดที่นำเสนอมานี้จะเป็นแนวทางทำความเข้าใจเครื่องพิมพ์ได้ดีขึ้น

สาระน่ารู้ประจำสัปดาห์ (ฉบับที่ 102 ): 25 ก.พ. - 3 มี.ค. 2545