ซีพียูเป็นหนึ่งในระบบหัวใจของการทำงาน ซีพียูเป็นอุปกรณ์หลักตัวหนึ่งที่มีราคาสูงเมื่อเทียบกับตัวคอมพิวเตอร์ทั้งเครื่อง ขณะเดียวกันก็มีความหลากหลายของรุ่น และเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีที่รวดเร็วมาก ราคาจึงมีการเปลี่ยนแปลงตาม และมีช่วงราคาสูงมาก จากราคาบางรุ่นที่จัดว่าเป็นรุ่นต่ำมีราคาเพียงพันบาทเศษไปจนถึงรุ่นบนสุดมีราคากว่าหมื่นบาท บางครั้งถึงกว่าสองหมื่นบาท ดังนั้นราคาของพีซีในปัจจุบันที่มีขายจึงขึ้นกับซีพียูที่เลือกใช้อยู่ค่อนข้างมาก
หากจะแบ่งพีซีที่ใช้งานตามข้อเสนอของเนคเทคที่แบ่งพีซีเป็นพีซีระดับการใช้ในบ้าน (โฮมยูส) ระดับสำนักงาน พีซีแบบโน้ตบุค พีซีที่ใช้ในงานคำนวณและออกแบบทางด้านกราฟิกส์ และพีซีที่ใช้เป็นเซิร์ฟเวอร์ พีซีจึงมีหลายระดับราคา
แต่หากพิจารณาในเรื่องซีพียูก็พอจะแบ่งแยกตามเทคโนโลยีและผู้ผลิต และอายุของซีพียูที่ได้วางอยู่ในท้องตลาด ซีพียูรุ่นใหม่จะมีราคาแพงกว่าและมีขีดความสามารถที่สูงกว่า ดังนั้นขอเสนอแนะหรือข้อเขียนในที่นี้จึงใช้ได้กับช่วงระยะเวลาหนึ่งเท่านั้น และจะปรับเปลี่ยนไปตามกาลเวลา
ซีพียูที่กำลังได้รับความนิยมและใช้งานกันอยู่ในปัจจุบัน (มกราคม 2002) พอแบ่งได้เป็นซีพียูมาจากสองบริษัทคือ อินเทล และเอเอ็มดี โดยทั้งสองบริษัทมีซีพียูวางจำหนายในขณะนี้สามระดับ หรือสามกลุ่มตามขีดความสามารถและราคา ซึ่งแสดงได้ดังตารางที่ 1
รูปที่ 1 การจัดแบ่งกลุ่มซีพียูที่ใช้ในปัจจุบัน

ซีพียูกลุ่มโฮมยูสกลุ่มใช้งานทั่วไปกลุ่มขีดความสามารถสูง
อินเทล
Cerelon
Pentium III
Pentium 4
เอเอ็มดี
Duron
Athlon
Athlon XP

ทั้งสองบริษัทที่ผลิตซีพียูจัดได้ว่าเป็นผู้กำหนดเทคโนโลยีของพีซีในปัจจุบัน เพราะทั้งสองบริษัทนี้มีส่วนแบ่งในตลาดรวมกันกว่า 99 เปอร์เซนต์ ดังนั้นจึงต้องแข่งขันกันพัฒนาเพื่อทำให้ขีดความสามารถของซีพียูสูงขึ้น และจะต้องแข่งขันกันในเรื่องราคาด้วย

ข้อพิจารณาในเรื่องซีพียู
การทำงานของซีพียูจัดได้ว่าเป็นสุดยอดของเทคโนโลยีในปัจจุบัน ดังนั้นจึงจำเป็นต้องทำความเข้าใจแนวคิดการพัฒนาซีพียู และจุดเด่นที่สำคัญของซีพียู ในที่นี้จะกล่าวอธิบายรายละเอียดบางประการเพื่อเป็นพื้นความรู้สำหรับพิจารณาเลือกซื้อต่อไป
เทคโนโลยี CISC และ RISC CISC ย่อมาจาก complex Instruction Set Computer ส่วน RISC เป็นคำย่อมาจาก Reduce Instruction Set Computer ซีพียูที่ใช้ในพีซีทั้งของค่ายเอเอ็มดีและอินเทล เป็นเทคโนโลยี CISC กล่าวคือมีการทำงานแบบชุดคำสั่งที่ซับซ้อน และมีจำนวนคำสั่งพื้นฐานมากมายหลายร้อยคำสั่ง ปัจจุบันคำสั่งที่ใช้ในเพนเตียม 4 มีมากกว่า 400 คำสั่ง แต่ละคำสั่งทำงานเฉพาะและซับซ้อน เช่น การบวกลบคูณหารเลข ทั้งพื้นฐานและฟังก์ชันทางคณิตศาสตร์ การทำงานกับบล็อกข้อมูล รวมถึงคำสั่งเฉพาะที่ใช้ในระบบมัลติมีเดียต่าง ๆ
การประมวลผลภายในและระบบ PIPE เพื่อให้ประสิทธิภาพการทำงานของซีพียูดีขึ้น จึงต้องหาวิธีการนำคำสั่งจากหน่วยความจำเข้าคิว และทำการประมวลผลพร้อมกันแบบขนาน หรือเหลื่อมกันที่เรียกว่า PIPE Line การทำเช่นนี้จะทำให้ทำงานโดยรวมได้เร็วขึ้น นอกจากนี้ภายในซีพียูยังมีหน่วยคำนวณ หรือหน่วยทำงานเฉพาะพิเศษที่ต่อในรูปแบบขนาน เพื่อให้ทำงานได้พร้อมกันในเวลาเดียว เช่น หน่วย ALU ทั้งแบบเลขจำนวนเต็มและเลขลอยตัวที่มีมากกว่าหนึ่งหน่วย การเพิ่มขีดความสามารถโดยรวมจึงขึ้นอยู่กับวิธีการจัดโครงสร้างการทำงานแบบพร้อมกันในเวลาเดียวกัน เพื่อให้ได้หลายคำสั่งในเวลาเดียว
แรงดันไฟฟ้า ระดับลอจิกและการใช้กำลังงานไฟฟ้า เมื่อให้ซีพียูทำงานเร็วขึ้นจำเป็นต้องลดระดับแรงดับไฟฟ้าลง และลดระดับแรงดันลอจิก ซีพียูปัจจุบันส่วนใหญ่ใช้ระดับแรงดันไม่เกิน 2 โวลต์ โดยทั่วไปจะใช้ระดับแรงดันที่ประมาณ 1.6-1.7 โวลต์ การทำงานที่ระดับแรงดันต่ำจะทำให้มีภูมิต่อสัญญาณรบกวนต่ำด้วย แต่มีข้อดีคือมีกำลังสูญเสียต่ำ หรือตัวซีพียูไม่ร้อนจัดมากเกินไป
สัญญาณนาฬิกา เป็นตัวกำหนดจังหวะในการทำงาน สัญญาณนาฬิกาเป็นสัญญาณทางไฟฟ้ารูปคลื่นสี่เหลี่ยม ที่สร้างขึ้นและป้อนให้กับซีพียูเพื่อเป็นฐานเวลาในการทำงาน โดยความเป็นจริงแล้วตัวสัญญาณนาฬิกาจริงของซีพียูอยู่ที่ไม่เกิน 400 MHz แต่จะเห็นจากที่กล่าวอ้างกันเป็นตัวเลข 1500 MHz หรือ 2000 MHz ซึ่งนั่นหมายถึงมีตัวคูณ ทั้งนี้เพราะเทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์ปัจจุบันการใช้สัญญาณยิ่งมีความถี่สูงขึ้นเท่าไร ก็จะมีข้อยุ่งยากในเรื่องการออกแบบมากขึ้น และปัญหาจะมีตามมาอีกหลายอย่างที่จะต้องแก้ไข เช่น การเดินสายสัญญาณในชิพและเมนบอร์ด
ตัวคูณความเร็ว เป็นเทคนิคของแต่ละบริษัทที่จะออกแบบ การที่มีตัวคูณหมายถึงทำให้ซีพียูทำงานได้เร็วขึ้นเสมือนการใช้สัญญาณนาฬิกาจริง เช่น ใช้สัญญาณนาฬิกาจริง 300 MHz และมีตัวคูณความเร็วเท่ากับ 5 นั่นคือจะได้ความเร็วเท่ากับ 1500 MHz เทคนิคของการคูณความเร็วที่ใช้คือ การทำ Pipe line เพื่อให้มีการทำงานขนานภายในซีพียู การทำงานพร้อมกันจะเป็นการเพิ่มความเร็ว เช่น ในสัญญาณนาฬิกาที่มีการทริกการทำงานหนึ่งครั้ง แต่มีโปรเซสภายในซีพียูทำงานพร้อมกันหลายอย่าง ดังจะเห็นได้ชัดว่าซีพียูของ AMD หลายรุ่นเริ่มใช้วิธีการกำหนดตัวเลข เช่น 1800+ หมายถึงความเร็วเทียบได้ไม่น้อยกว่า 1800 MHz
แคช (Cache) เป็นหน่วยความจำที่ซีพียูสามารถติดต่อได้ด้วยความเร็วสูง โดยปกติการทำงานของซีพียูจำเป็นต้องเร่งความเร็ว แต่หน่วยความจำภายนอกจะมีการทำงานที่ความเร็วต่ำกว่า ดังนั้นจึงต้องสร้างบัฟเฟอร์ไว้ภายใน เพื่อให้ซีพียูทำงานร่วมด้วย ขนาดของแคชยิ่งใหญ่จะช่วยให้มีบัฟเฟอร์เก็บข้อมูลได้มาก การทำงานของซีพียูจะดีขึ้น หน่วยความจำแคชที่ดีต้องมีความเร็วตอบสนองซีพียูได้สูงมากเท่าเทียมกับซีพียู แต่สภาพความเป็นจริงจะทำให้มีราคาแพงขึ้น จึงแบ่งแคชเป็นระดับ โดยทั่วไปซีพียูจะมีแคช L1 อยู่ในชิพซีพียู และแคช L2 อยู่นอกแผ่นซิลิกอนเดียวกัน แต่อาจจะวางอยู่บนแพกเก็ตเดียวกัน ซีพียูปัจจุบันจึงมีทั้ง L1 และ L2 แคช แต่ขึ้นกับขนาดโดยปกติยิ่งมีแคชมากยิ่งดี การติดต่อกับแคชจะมีช่องทางติดต่อเพื่อโอนย้ายข้อมูล โดยทั่วไปจะมีสายข้อมูลซึ่งมีขนาดเป็นความกว้าง เช่น 64 บิต หมายถึงโอนย้ายข้อมูลผ่านบัสเข้าสู่แคช ทำได้ด้วยครั้งละ 64 บิต
เทคโนโลยีการผลิต เป็นการสร้างแผ่นชิพว่าจะมีขนาดเล็กเพียงไร เทคโนโลยีการผลิตจึงขึ้นอยู่กับความกว้างของเกตที่ประกอบเป็นตัวทรานซิสเตอร์ภายใน ความกว้างส่วนนี้เริ่มลดลงจนมีขนาดเล็กมาก เทคโนโลยีในปัจจุบันจะอยู่ที่ 0.13 ไมครอน และจำนวนทรานซิสเตอร์ต่อชิพจะเริ่มสูงขึ้น จนอาจจะมีมากกว่า 100 ล้านทรานซิสเตอร์ได้
รูปร่างแพ็กเก็จและการเชื่อมต่อ แต่เดิมของการผลิตที่ผู้ผลิตต้องหาวิธีการเชื่อมโยงขาซีพียูเข้ากับเมนบอร์ดด้วยวิธีที่เหมาะสม ซีพียูรุ่นใหม่มีจำนวนขามากมายกว่า 300 ขา ดังนั้นจึงต้องหาซ็อกเก็ตแบบต่าง ๆ ที่เป็นมาตรฐานหลัก เมื่อจำนวนขามากจึงหันมาใช้ซ็อกเก็ตแบบ PGA-Pin Grid Array กล่าวคือมีขาเชื่อมโยงเป็นอะเรย์ ทำให้บรรจุจำนวนขาได้มาก ในบางครั้งก็เรียก PGA ตามด้วยจำนวนขา แต่บางบริษัทเรียก สล็อต เช่น ของเอเอ็มดี เดิมสร้างแบบสล็อต แต่ต่อมาสร้างแบบ PGA ก็ยังเรียกว่า สล็อต A
การเชื่อมต่อกับหน่วยความจำภายนอก อุปสรรคที่สำคัญของการทำงานของซีพียูคือ ทำอย่างไรจึงจะอ่านหน่วยความจำภายนอกให้ได้เร็ว ดังนั้นจึงมีการสร้างเทคนิคของการติดต่อหน่วยความจำแบบต่าง ๆ เช่น SDRAM, DDRAM และ RDRAM ช่องทางการติดต่อระหว่างซีพียูไปยังหน่วยความจำเรียกว่า FSB เป็นระบบบัสความเร็วสูง ยิ่งสูงเท่าไรก็หมายถึงการติดต่อกับหน่วยความจำได้เร็วขึ้น และเชื่อมต่อหน่วยความจำได้มากขึ้น
แถบกว้างการสื่อสารข้อมูลของบัสโดยรวม หมายถึงช่องทางรวมของซีพียูที่จะติดต่อกับส่วนต่าง ๆ ผ่านทางบัส ปกติบัสแต่ละเส้นจะมีข้อจำกัดเรื่องสัญญาณนาฬิกา ถ้าบัสแต่ละเส้นมีขนาด 100 MHz และมีบัส 64 เส้น ก็หมายถึงได้แถบกว้างรวม 6400 MHz หรือ 6.4 จิกะเฮิร์ทซ์ แต่ความเป็นจริงความเร็วนี้ยังมีข้อจำกัดบางประการอยู่
การใช้หน่วยความจำร่วม เทคโนโลยีหน่วยความจำได้รับการออกแบบมาให้ใช้กับซีพียู โดยเฉพาะการติดต่อสื่อสารกับหน่วยความจำต้องเป็นไปตามรูปแบบที่กำหนด เทคโนโลยีหน่วยความจำมีให้เลือกใช้สามแบบหลักคือ SDRAM, DDRAM และ RDRAM
ชิพเซตที่ใช้ร่วม ลำพังซีพียูตัวเดียวคงยังทำงานอะไรไม่ได้ต้องมีชิพประกอบร่วมที่เรียกว่าชิพเซต (Chip Set) ผู้ผลิตซีพียูจำเป็นต้องออกแบบชิพเซตเหล่านี้ด้วย อย่างไรก็ดีมีบริษัทในไต้หวันหลายบริษัทสามารถผลิตชิพเซตให้ใช้ร่วมได้
พิจารณาตารางเปรียบเทียบซีพียูในกลุ่มของอินเทล และ AMD โดยในที่นี้จะนำเอาโครงสร้างหลักของซีพียูระดับบนของทั้งสองบริษัทคือ Athlon XP และ Pentium 4 มาเปรียบเทียบกัน ดังตารางที่ 2

ตารางที่ 2 เปรียบเทียบคุณสมบัติหลักของ AMD Athlon XP และ Pentium 4

คุณสมบัติAMD Athlon XPIntel Pentium 4
ชื่อที่เรียกเทคโนโลยี
Thunderbird CISC
Willamette CISC
ความถี่สัญญาณนาฬิกาพื้นฐาน
700 ถึง 1200
1400-2200
ตัวคูณ
11.5 ถึง 1800 (ปัจจุบันมีรุ่น XP 2200+)
17
แรงดันไฟฟ้าที่ใช้
1.75 โวลต์
1.70 โวลต์
เทคโนโลยีการผลิต
0.18 ไมครอน (0.13 ไมครอน)
0.18 ไมครอน (0.13 ไมครอน)
แคช L1
128 KB
12000 MicroOpcode Inst 8KB data
แคช L2
256 KB
256 KB
ความกว้างบัสที่ L2
64 บิต
256 บิต
ขนาดของชิพ
120 ตารางมิลลิเมตร
217 มิลลิเมตร
จำนวนทรานซิสเตอร์
37 ล้าน
42 ล้าน
ซ็อกเก็ต
ซ็อกเก็ต A ขนาด 462 ขา
ซ็อกเก็ต 423 ขนาด 423 ขา
FSB
133 MHz DDR EV6 ใช้กับ DDRAM, SDRAM
100 MHz Quad-Pumped ใช้กับ RDRAM
แถบกว้างของซีพียู
2.1 GB/วินาที
3.2 GB/วินาที
ชิพเซต
AMD-760
ALi MAGIK 1
VIA KT 266
VIA KT133
Intel 850
หน่วยความจำที่ใช้
PC 2
100 DDR SDRAM
PC133 SDRAM
RDRAM

การเลือกใช้
การเลือกซื้อซีพียูในขณะนี้ (มกราคม 2002) ความเร็วขั้นต่ำจะอยู่ในช่วง 900 MHz ขึ้นไป โดยรุ่นที่มีความเร็วสูงสุดจะอยู่ที่ประมาณ 2200 MHz กันแล้ว
โดยปกติจะดูว่าจะซื้อเพื่ออะไร เช่น ถ้าซื้อโดยใช้งานเป็นเพียงอินเทอร์เน็ตบราวเซอร์ ในห้องเรียนให้นิสิตใช้เพื่อเป็นการเรียกเข้าสู่อินเทอร์เน็ต ก็สามารถใช้ซีพียูรุ่นต่ำคือ Cerelon หรือ AMD Duron ได้ ปัจจุบันราคาซีพียูในระดับต่ำนี้ จะมีราคาเพียงประมาณ 2,000 บาท และเมื่อประกอบเป็นเครื่องพีซีจะมีราคารวมประมาณ 17,000 บาท ถึง 19,000 บาท หากต้องการได้ระดับราคาไม่สูงมากโดยเลือกรุ่นขนาดกลางก็ใช้ AMD AThlon หรือ Pentium III ซึ่งราคาซีพียูจะอยู่ในช่วงประมาณ 5,000 บาท ถึง 7,000 บาท โดยถ้าเป็นซีพียูของ AMD จะมีราคาถูกกว่าอย่างเห็นได้ชัด สำหรับรุ่นกำลังสูงที่เป็นรุ่นออกใหม่ ในกรณีของ AMD จะมีราคาถูกกว่า Pentium 4 อย่างเห็นได้ชัดเช่นกัน โดยราคาจึงเป็นเงื่อนไขที่จะต้องพิจารณาร่วมด้วย
ดังนั้นราคาซีพียูในรุ่นต่ำคือ Duron และ Cerelon แล้ว จะเห็นว่าเมื่อดูในเรื่องการเทียบประสิทธิภาพแล้ว ก็จะเป็นตัวเลือกที่สำคัญ โดยปกติจะมีการนำมาเปรียบเทียบกันซึ่งสามารถหาได้จากหนังสือทั่ว ๆ ไป
สำหรับในรุ่นราคาสูง Athlon XP เป็นรุ่นที่เป็นตัวเลือกได้ดี เมื่อเทียบกับ Pentium 4 โดยเฉพาะในเรื่องราคาและประสิทธิภาพ ซึ่งเห็นได้จากผลการทดสอบการใช้งานจากหลายสำนักที่ตีพิมพ์เผยแพร่
อย่างไรก็ตามการตัดสินใจจะเลือกซื้ออะไรมาใช้คงต้องลองศึกษาจากหลาย ๆ องค์ประกอบ โดยเฉพาะการมองหารายละเอียด ข้อดีข้อเสีย รวมทั้งงบประมาณการลงทุนต่าง ๆ ที่มีอยู่ด้วย
เทคนิคที่เกี่ยวกับซีพียูทั้งสองด้านนี้สามารถหาได้ได้จากเว็บไซต์ของบริษัทคือ www.AMD.COM และ www.intel.com ผู้สนใจลองทำการศึกษาอย่างน้อยก็เป็นความรู้ที่จะไว้พูดคุยกันอีกหลาย ๆ คนได้
อนึ่ง บทความนี้ เขียนขึ้นในโอกาสครบรอบวันสถาปนาของสำนักบริการคอมพิวเตอร์ 25 มกราคม 2545 จึงต้องขอเน้นในเรื่องเวลา เพราะเทคโนโลยีซีพียูเปลี่ยนแปลงเร็วมาก ที่นำเสนอจึงนำเสนอเฉพาะหลักการและตัวเนื้อหาเป็นสำคัญ

สาระน่ารู้ประจำสัปดาห์ (ฉบับที่ 98 ): 28 ม.ค. - 3 ก.พ. 2545