QOS กับการพัฒนาเครือข่าย
หลายต่อหลายครั้งเมื่อใช้โทรศัพท์มือถือ สัญญาณติดต่อขาดหาย เมื่อใช้โทรศัพท์ตามบ้านสายหลุด หรือมีเสียงสอดแทรก ยิ่งเมื่อใช้บริการ ytel 1234 จะรู้สึกว่าคุณภาพความชัดเจนของเสียงลดลง หรือเมื่อต่อโมเด็มสัญญาณขาดหายทำให้สายหลุดได้
การให้บริการเครือข่ายมีปัจจัยประกอบหลายอย่าง โดยเฉพาะการลงทุนและการจัดการเลือกวิธีของเทคโนโลยี ตลอดจนการบริหารจัดการเครือข่าย ปัจจุบันเครือข่ายมีความซับซ้อนยิ่งขึ้นและเกี่ยวโยงกันหมด ตัวอย่างเช่น เมื่อส่งอีเมล์หนึ่งฉบับ และเกิดปัญหาการส่งไม่ถึงปลายทาง ปัญหาอาจเกิดขึ้นได้ตั้งแต่ที่เครื่องเมล์ไคลแอนต์ของผู้ส่ง เส้นทางจากเมล์ไคลแอนต์ไปยัง SMTP เมล์เซิร์ฟเวอร์ ตัวเมล์เซิร์ฟเวอร์ การเชื่อมโยงผ่านเกตเวย์ ไปยังเมล์เซิร์ฟเวอร์ปลายทาง จนถึงเครื่องเมล์ไคลแอนต์ของผู้รับ โดยปกติระบบที่ได้รับการดูแลและบริหารโดยผู้เชี่ยวชาญ เข้าใจระบบปัญหาในเครือข่ายก็จะลดน้อยลง
ปัญหาสำคัญที่เกี่ยวกับคุณภาพจึงแยกออกเป็น ปัญหาที่ควบคุมได้ (Controllable Problem) ปัญหาที่ควบคุมไม่ได้ (Uncontrollable Problem) และปัญหากึ่งควบคุมได้ (Semi Controllable Problem)
ปัญหาที่ควบคุมได้ เป็นปัญหาที่อยู่ภายใต้การบริหารและจัดการของผู้ดูแลระบบทั้งหมด เช่น เครือข่ายนนทรีที่มีอุปกรณ์และตัวชิ้นส่วนที่อยู่ภายในมหาวิทยาลัย อยู่ภายใต้การดูแลบริหารจัดการของผู้ดูแลระบบ ในกรณีนี้จะทำให้เครือข่ายมีสภาพพร้อมใช้งานได้ (available) เราวัดสภาพความพร้อมใช้งานด้วยอัตราการดาวน์ (downtime) คือ ช่วงเวลาที่เครือข่ายหยุดการให้บริการ ทั้งนี้เพราะเครือข่ายบริการทำงานตลอด 24 ชั่วโมง อัตราการดาวน์ที่ยอมรับได้ของเครือข่ายต้องต่ำ ถึงแม้จะมีการหยุดเพื่อบำรุงรักษาเปลี่ยนแปลงอุปกรณ์ก็จะต้องหาวิธีที่ทำให้ availability ยังอยู่ได้
ปัญหาการควบคุมได้ยังรวมไปถึงคุณภาพการให้บริการ เช่น ความเร็วที่รับส่งได้ อัตราการดาวน์โหลดข้อมูลต่อนาที รวมถึงคุณภาพของข้อมูลโดยวัดในรูปอัตราข้อผิดพลาดต่อข้อมูลที่ส่ง
ผู้ดูแลระบบจะเน้นการสร้างระบบให้มีความเชื่อถือได้ เช่น เครือข่ายนนทรีจะมีโครงข่ายภายในแบบทับซ้อนคือ มีเส้นทางเดินทางระหว่างสองจุดได้มากกว่าหนึ่งเส้นทาง ซึ่งหาหยุดการบริการเส้นทางหนึ่งก็จะใช้อีกเส้นทางหนึ่งได้
การบริการที่ควบคุมได้ยังเน้นในเรื่องของความคงทุนของระบบ (fault torrance) กล่าวคือ ระบบคงทนต่อการผิดพลาด เช่น อุปกรณ์เราเตอร์ สวิตช์ ที่มีความคงทนต่อความผิดพลาด โดยมีระบบสำรองภายใน ระบบใดเสียจะมีอีกระบบเข้าช่วยทำงานแทน ระบบไมโครเวฟส่งระหว่างวิทยาเขตบางเขนกับกำแพงแสนก็มีระบบสำรวจ ซึ่งถ้าระบบหลักเสีย ก็จะมีเครื่องในส่งสำรอง ถ้าเสียทั้งสองระบบ ก็จะมีลิงค์ดาวเทียมของบริษัทสามารถสำรองอีกระบบหนึ่ง
การออกแบบสร้างเครือข่ายจึงเป็นเรื่องทางเทคนิคที่ต้องอาศัยผู้มีความรู้ความสามารถ ทั้งนี้เพราะระบบการให้บริการเป็นแบบ 24x7x365 และการลงทุนเป็นปัจจัยข้อจำกัดที่สำคัญ การควบคุมภายในจึงเป็นสิ่งที่เกี่ยวข้องกับการวางระบบในตอนแรก


เครือข่ายนนทรีเน็ต

สิ่งที่สำคัญของระบบที่ควบคุมได้คือ การบริหารและจัดการปัจจุบันเครือข่ายนนทรีมีทีมงาน Network Management ที่มีความสามารถ สามารถทำการ monitor การทำงานเครือข่ายได้ตลอด โดยเครือข่ายในวิทยาเขตที่ห่างไกลยังขาดแคลนบุคลากรที่จะทำหน้าที่เป็น NOC-Network Operation Center การบริหารและจัดการเครือข่ายจึงต้องกระทำในส่วนกลาง ซึ่งมีเครื่องมือที่พัฒนาสำหรับทำ Network Management สามารถกำหนด Configuration การเปลี่ยนแปลงแก้ไขปรับปรุงจากระยะไกล การเก็บข้อมูลสถิติกาาใช้ การดูแลสิ่งผิดปกติต่าง ๆ
NOC จึงต้องทำงานแบบ 24x7 เพื่อให้เครือข่ายมี availability สูง มีการกำหนดเส้นทางหรือปรับแต่งเพื่อให้ได้คุณภาพโดยรวม รวมถึงการแก้ปัญหาเฉพาะห้องต่าง ๆ โดยเฉพาะปัญหาจากการโจมตีเครือข่ายที่เรียกว่า Danial of Service ซึ่งเกิดขึ้นเป็นประจำ
ปัญหาที่ควบคุมไม่ได้ เนื่องจากเครือข่ายคอมพิวเตอร์ต้องเชื่อมโยงออกไปภายนอก เช่น เส้นทางการเชื่อมโยงของเครือข่ายนนทรีบางเขนกับเครือข่ายนนทรีสกลนคร ต้องผ่านเข้าสู่เครือข่ายยูนิเน็ต และวิ่งผ่านเส้นทางบริการขององค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทย ยังมีโหนดที่ผ่านหลายแห่ง แต่ละแห่งมีการบริหารจัดการแยกกัน เช่น ผ่านโหนดของมหาวิทยาลัยขอนแก่น เป็นต้น
ดังนั้นเส้นทางเหล่านี้ บางครั้งอยู่นอกการควบคุม แต่หากเกิดปัญหา ผู้ดูแล NOC ของเครือข่ายนนทรีจะทำการประสานอย่างรวดเร็วเพื่อแก้ปัญหา แต่การแก้ปัญหาต้องให้ผู้ดูแล NOC ที่เกิดปัญหาเหล่านั้นเป็นผู้ดำเนินการ
การดำเนินการกับปัญหาเหล่านี้ โดยเฉพาะต้องการความร่วมมือกับหน่วยงานอื่น ดังนั้นจึงต้องมีความสัมพันธ์ที่ดี ปัจจุบันเครือข่ายนนทรีมีความสัมพันธ์ที่ดีกับยูนิเน็ต มีการบริหารร่วมกันอย่างใกล้ชิด มีการดำเนินงานในโครงการต่าง ๆ ร่วมกับยูนิเน็ต โดยเฉพาะการวางแผนงานการประชุมปรึกษาหารือ การเก็บข้อมูล การรวมกลุ่มวิจัย สัมมนา
นอกจากยูนิเน็ตแล้ว การเชื่อมโยงที่สำคัญอีกประการเพื่อลดปัญหาการบริการคือ การประสานความร่วมมือกับ NECTEC เพราะเครือข่ายนนทรีเชื่อมโยงโดยตรงกับ NECTEC มีการดำเนินงานวิจัยบางอย่างร่วมกัน มีโครงการความร่วมมือระหว่างสำนักบริการคอมพิวเตอร์กับเนคเทค จัดสัมมนาร่วมกัน
การลดปัญหาที่ควบคุมไม่ได้จึงอยู่ที่การทำงานร่วมกับผู้อื่น มีความสัมพันธ์ใกล้ชิด ช่วยเหลือพึ่งพากัน การบริหารเครือข่ายจึงต้องการการดำเนินงานร่วมกันมีความสัมพันธ์เพื่อให้ผลโดยรวมดีขึ้น
จากที่ผ่านมาเห็นได้ชัดว่า NOC ของเครือข่ายนนทรีมีความใกล้ชิดกับ NECTEC และยูนิเน็ต ทำให้ลดปัญหาการควบคุมไม่ได้ไปมาก
ปัญหากึ่งควบคุมได้ (Semi Controllable) เป็นปัญหาที่เกิดจากหลายปัจจัยและต้องการความร่วมมือกันหลายฝ่าย ดังตัวอย่างเช่น ปัญหาในเรื่องการรับส่งอีเมล์แบบทุ่มใส่เครือข่าย การโจมตีด้วยข้อมูลจำนวนมาก การส่งสแปมเมล์ การดาวน์โหลด หรือการตั้งบริการเซิร์ฟเวอร์ที่ไม่ถูกต้องตามกฎระเบียบ ปัญหา ไวรัส และเวิร์ม
ตัวอย่างปัญหาที่สำคัญและกำลังเผชิญอยู่ขณะนี้คือ ปัญหาเวิร์ม code red ซึ่งมีผู้ใช้จำนวนหนึ่งใช้ไคลแอนต์ หรือตั้งเซิร์ฟเวอร์โดยไม่ดุแลหรือขาดการดูแลที่ถูกต้องทำให้เวิร์ม code red บุกเข้าระบบได้ และเครื่องนั้นจะส่งข้อมูลออกมาจำนวนมาก ทำให้ระบบเครือข่ายทำงานช้าลงหรือหยุดทำงาน การส่งข้อมูลออกมานี้มีอยู่ตลอดเวลา และแพร่กระจายไปยังเครื่องอื่น ๆ ปัญหาเหล่านี้จะต้องได้รับการแก้ไข NOC จะทำการฟิลเตอร์ข้อมูลได้ส่วนหนึ่ง แต่ก็ยากที่จะแก้ไขได้ทั้งหมด เพราะผู้ใช้ทุกคนต้องช่วยดูแลเครื่องของตนเองด้วย มิฉะนั้นเครื่องตนเองจะส่งกระจายข้อมูลมายังเครื่องข้าง ๆ และเข้าไปกระทำให้เครือข่ายส่วนรวมทำงานช้าลง
คุณภาพการให้บริการจึงประกอบด้วยปัจจัยหลายส่วนร่วมกัน และหากมีการร่วมมือกันอย่างดี ก็จะทำให้ผู้ใช้บริการทุกคนได้รับประโยชน์ร่วมกัน

สาระน่ารู้ประจำสัปดาห์ (ฉบับที่ 85 ): 10-16 ก.ย. 2544