โมเดลการเรียนการสอนในยุค e
การดำเนินการในยุคปัจจุบัน ไอทีเป็นสิ่งสำคัญที่ทุกองค์กรต้องให้ความสำคัญ ไอทีเป็นเครื่องมือในการเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน ไอทีลดระยะทางและปัญหาสภาพภูมิศาสตร์ ทำให้วงจรการทำงานต่าง ๆ เป็นไปอย่างรวดเร็วและสะดวก การทำงานหลายอย่างจึงมีสภาพการทำงานแบบ 24x7 (24 ชั่วโมง 7 วันในสัปดาห์)
เราจะเปิดการเรียนการสอนแบบ 24x7 บ้างไม่ได้หรือ หากพิจารณาโมเดลการทำงานเชิงธุรกิจหลายแห่ง การให้บริการต้องเน้นในเรื่อง 24x7 เป็นการลดค่าใช้จ่ายในการให้บริการ การใช้สถานที่ ตลอดจนค่าสาธารณูปโภคต่าง ๆ และหนทางหนึ่งที่ช่วยเพิ่มสภาพการบริการให้เป็นแบบ 24x7 คือ การทำงานแบบ Virtual และใช้หลักการของ e.
ในมหาวิทยาลัยเราสามารถดำเนินการในรูปแบบ eUniversity ได้มากมาย มีระบบการศึกษาแบบใหม่ที่เรียกว่า e-Learning ที่เน้นการเรียนรู้ให้ได้มาก รวดเร็ว ต้นทุนประหยัด และกระจายสู่ผู้เรียนโดยไร้ข้อจำกัด มีการจัดการให้เกิด e-Classroom อย่างน้อยก็ให้บริการแบบ e-Library โดยมีสิ่งพิมพ์แบบดิจิตอลให้บริการ หรือที่เรียกว่าดิจิตอลไลบรารี มี e-Book e-Journal ตลอดจนการบริการการเรียนการสอนแบบ e-Service การบริการ e เหล่านี้ ล้วนแล้วแต่เป็นบริการที่ทำให้การทำงานเป็นแบบ 24x7 ได้ ลองนึกดูว่าทุกวันนี้เราต้องใช้สถานที่ ๆ กว้างขวาง มีห้องสมุดที่ใหญ่โต มีตึกเรียนที่โอ่โถง มีห้องประชุมที่หรูหรา ซึ่งสิ่งต่าง ๆ เหล่านี้ล้วนแล้วแต่สะท้อนถึงต้นทุนและค่าใช้จ่าย เราต้องเสียค่าสาธารณูปโภคและการบำรุงรักษาเป็นจำนวนมาก อีกทั้งการให้บริการที่ขึ้นกับสถานที่ ทำให้มีผู้เข้าใช้บริการได้ไม่มาก มีข้อจำกัดที่จะต้องมีเวลาเปิด-ปิด ต้องใช้คนดูแลมากมาย และยังให้บริการแบบ 24x7 ไม่ได้
ทำอย่างไรระบบโมเดลการเรียนการสอนจึงเกิดตลอด 24 ชั่วโมงได้แน่นอน ระบบบริการทางธุรกิจหลายอย่างล้วนแล้วแต่ลดขนาดให้เล็กลง มีประสิทธิภาพสูงขึ้น และใช้ไอทีช่วยบริหารจัดการ โมเดลการเรียนการสอนก็คงต้องหันไปหาวิธีการนี้เช่นกัน
มหาวิทยาลัย MIT แห่งสหรัฐอเมริกา ได้ดำเนินโครงการเชิงรุกเกี่ยวกับระบบการศึกษา โดยได้รับเงินลงทุนจากมูลนิธิเมลลอน ฮิวเลต เป็นจำนวนเงินประมาณ 500 ล้านบาท เปิดโครงการ Open Courseware (http://'web.mit.edu/ocw/) โดยมีเป้าหมายที่จะสร้างเนื้อหาและบริการการศึกษากับคนทั่วโลก โดยใช้หลักการบริการผ่านเครือข่าย นั่นหมายถึงการให้บริการกับคนทั่วโลก การบริการไม่จำกัดสถานที่ และยังเป็นการบริหารแบบ 24x7
การเรียนการสอนแนว Virtual Classroom เป็นแนวทางของการเสริมประสิทธิภาพและลดค่าใช้จ่าย ลองนึกดูว่า ข้อจำกัดของมนุษย์ในเรื่องการทำงานมีเพียงไร หากให้ผู้สอนแต่ละคน สอนกันละหลายชั่วโมง ประสิทธิภาพการสอนจะเกิดขึ้นได้อย่างไร
โมเดลการเรียนการสอนรูปแบบใหม่จึงต้องหาทางเพิ่มประสิทธิภาพให้ได้เอาท์พุตสูง ขณะเดียวกันต้องลดค่าใช้จ่ายลงให้ได้มาก การใช้ไอทีและระบบ e จึงเป็นหัวใจของการพัฒนามหาวิทยาลัยในต่างประเทศเกือบทุกแห่ง
การเรียนการสอนทุกวิชา และทุกอาจารย์จึงต้องหาสิ่งที่ทดแทนคนเพื่อการทำงานแบบ 24x7 โฮมเพจประจำอาจารย์แต่ละคนจะเป็นเสมือนตัวแทนอาจารย์ โฮมเพจประจำวิชาเปรียบเสมือนเป็นห้องเรียนที่ให้บริการตลอดยี่สิบสี่ชั่วโมง เนื้อหาการเรียนการสอนการให้ความรู้จะอยู่ในรูปอิเล็กทรอนิกส์ ผู้เรียนทุกคนก็มีโฮมเพจประจำตนเพื่อเป็นสิ่งที่ติดต่อได้ตลอด 24x7 เช่นกัน การบ้านและผลงานทุกอย่างจะเก็บไว้ในโฮมเพจของนิสิต การติดต่อจากนิสิตสู่อาจารย์ และอาจารย์สู่นิสิตกระทำได้ตลอดเวลา

รูปแบบการเรียนการสอนแบบ 24x7

การสร้างสื่อการเรียนการสอนตลอดจนเนื้อหาทำได้ง่ายกว่าในอดีตมาก เราสามารถสร้างสื่อสิ่งพิมพ์ สื่อมัลติมีเดียต่าง ๆ ได้ด้วยตนเอง แม้แต่การสร้างสื่อเคลื่อนไหวหลายอย่างก็ทำได้ดี นอกจากนี้ยังสามารถแสวงหาหรือเชื่อมโยงไปยังเนื้อหาที่เกี่ยวข้องอื่น ๆ ได้ทั่วโลก
นิสิตที่เข้ามาเรียนผ่านโฮมเพจอาจารย์จึงเข้ามาได้ตลอดเวลา อาจารย์จะมีข้อมูล มีคำแนะนำ มีเอกสาร สื่อความรู้ต่าง ๆ ตลอดจนการเชื่อมโยงไปหาแหล่งความรู้อื่น ๆ อีก การโต้ตอบระหว่างผู้เรียนอาจไม่โต้ตอบทันทีทันใด โดยเฉพาะการตอบคำถาม แต่ก็สะดวกในการโต้ตอบโดยใช้อีเมล์ ใช้กระดานข่าวต่าง ๆ
จึงไม่น่าแปลกใจว่า มหาวิทยาลัยหลายแห่งในต่างประเทศได้เล่นบทเชิงรุกไว้มาก มีการดำเนินการในเรื่องของการเรียนการสอน e-Learning ไปมากแล้ว
หากย้อนถึงมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เรามีเครือข่ายเชื่อมโยงได้ทั่วถึงหมดแล้ว ยังขาดอยู่ที่เราจะเอาจริงจังในเรื่องการสร้างเนื้อหาวิชาการเท่านั้น ทำอย่างไรจึงจะให้ทุกวิชามีโฮมเพจประจำวิชาของตนเอง

สาระน่ารู้ประจำสัปดาห์ (ฉบับที่ 75 ): 25 มิ.ย. - 1 ก.ค. 2544