บุษรา สร้อยระย้า
สถาบันเทคโนโลยีราชมงคล วิทยาเขตโชติเวช กทม.

ต้นกล้วยเป็นพืชล้มลุกขนาดใหญ่ที่มีอายุหลายปี อยู่ในตระกูล MUSACEAE เมื่อโตเต็มที่จะมีความสูง 2-9 เมตร ลำต้นที่แท้จริงของกล้วย เกิดเป็นเหง้าอยู่ใต้ผิวดิน ส่วนลำต้นที่มองเห็นเป็นลำต้นเทียม ต้นกล้วยแบ่งออกเป็น 2 สกุล ตามลักษณะของการแตกกอคือ สกุลก้วยโทน (ENSETE) ได้แก่ กล้วยที่ไม่มีการแตกกอ จะขึ้นเป็นต้นเดี่ยว ๆ มีอายุประมาณ 2 ปี หรือมากกว่า ผลรับประทานไม่ได้ เมื่อออกผลแล้วต้นจะตายไป ใช้สำหรับทำแป้งหรือใช้เส้นใย ส่วนอีกสกุลหนึ่งคือ สกุลกล้วยแตกกอ (MUSA) ได้แก่ กล้วยที่ปลูกกันโดยทั่วไปในปัจจุบัน มีการแตกกอหรือแตกหน่อ ผลสามารถนำมาใช้เป็นอาหารรับประทานได้

ต้นกล้วยปลูกได้ทุกภาคของประเทศไทย เพราะเป็นพืชปลูกง่าย เติบโตเร็ว มีประโยชน์มากมาย โดยได้จากผลไว้ทำเป็นอาหาร ได้ทั้งอาหารคาว และหวาน ใบกล้วยหรือใบตองใช้ทำเป็นภาชนะห่ออาหารที่ใช้กันมาก่อนที่จะมีการใช้พลาสติกทำเป็นภาชนะใส่อาหารในปัจจุบัน แต่อาหารไทยและขนมไทยบางชนิดยังต้องใช้ใบตองทำเป็นภาชนะอยู่ มิฉะนั้น รสชาติของอาหารจะไม่อร่อยและกลิ่นไม่หอม เช่น ขนมตาล ขนมใส่ไส้ นอกจากนั้น กาบกล้วยยังใช้ทำเป็นเชือกผูกมัดสิ่งของ ที่เรียกันโดยทั่วไปว่า เชือกกล้วยหรือเชือกมะลิลา ซึ่งมีคุณสมบัติเหนียวเป็นพิเศษเมื่อได้รับความชื้น และยังสามารถทนต่อน้ำทะเลได้ดี แต่ในปัจจุบันการใช้เชือกกล้วยไม่เป็นที่นิยม เนื่องจากเทคโนโลยีเจริญก้าวหน้า ทำให้เกิดวัสดุอย่างอื่นขึ้นมาทดแทน และสะดวกขึ้น ดังนั้น กาบกล้วยจึงถูกทอดทิ้งไปกลายเป็นวัสดุเหลือใช้

จากการศึกษาเรื่องเส้นใยพบว่า เส้นใยที่ใช้กันอยู่โดยทั่วไปมีมากมายหลายชนิด ที่ได้มาจากพืชโดยได้มาจากส่วนต่าง ๆ ของพืช โดยได้เส้นใยจากส่วนที่เป็นเมล็ด ใบ และลำต้น เช่น ใยฝ้าย ใยลินิน และใยสับปะรด เป็นต้น ดังนั้น ต้นกล้วยน่าจะเป็นพืชชนิดหนึ่งที่สามารถนำมาแยกเส้นใยได้เช่นเดียวกัน จึงทำการทดลองแยกเส้นใยจากส่วนที่เป็นกาบกล้วย ด้วยวิธีการแยกแบบหัตถกรรม แล้วนำมาผลิตเป็นผืนผ้าด้วยเครื่องทอมือ

สรุปและเสนอแนะ

- จากการทดลองแยกเส้นใย โดยเฉลี่ยได้ปริมาณเส้นใย 1.31%
- เส้นใยกล้วยสามารถนำไปใช้ประโยชน์ทางด้านสิ่งทอได้ ทั้งทำเป็นเส้นใย 100 เปอร์เซ็นต์ และผลิตเป็นเส้นด้ายใยผสมกับเส้นใยธรรมชาติจากพืช (ฝ้าย) คุณลักษณะของเส้นด้ายที่ผลิตได้นั้นจะมีความอ่อนนุ่ม มัน ส่วนความเหนียวจะแปรตามอัตราส่วนที่ใช้ผสม
- อัตราส่วนที่ดีที่สุดคือ อัตราส่วนผสมใยกล้วย : ฝ้าย = 50 : 50 (โดยน้ำหนัก) เมื่อนำเส้นด้ายที่ทดลองไปย้อมสี ทั้งเส้นใย 100 เปอร์เซ็นต์ และเส้นด้ายผสม มีความสามารถในการดูดซึมสีได้ดี
- นำเส้นใย 100 เปอร์เซ็นต์ และเส้นด้ายผสมที่ย้อมสีแล้ว ไปทดลองทอเป็นผืนผ้า สามารถทอเป็นผืนผ้าได้ และทดลองผลิตเป็นผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ ก็สามารถผลิตได้หลายรูปแบบ และมีอายุการใช้งานค่อนข้างนาน (จากการศึกษาอายุการเก็บ)
- เนื้อผ้าที่ผลิตจากใยกล้วย 100 เปอร์เซ็นต์ โดยใช้เส้นยืนเป็นไหม ค่อนข้างแข็งกระด้าง แต่มีความมันสวยงาม ส่วนผืนผ้าจากใยกล้วยผสม จะมีความอ่อนนุ่ม แต่มีความมันน้อยกว่า

กระบวนการผลิตเส้นใยกล้วย


จัดทำโฮมเพจโดย : สำนักบริการคอมพิวเตอร์, 11 พฤศิจกายน 2545