ตำนานเรื่องเล่า

ปราสาทหินพนมรุ้ง เป็นศาสนสถานสำคัญบนยอดเขาของนครขอมโบราณนาม วนัมรุงปุระ ตั้งอยู่เชิงเขาพนมรุ้งวนัมรุงปุระ เป็นเมืองใหญ่และมีคามสำคัญมากเมืองหนึ่งบนเส้นทางปราสาทหินโบราณ จากปราสาทหินพิมายไปถึงเมืองพระนคร เมืองแห่งนี้ล่มสลายลงในยุคขอมสิ้นอำนาจและไม่เคยกลับคืนมาเป็นเมืองอีกเลย คงปล่อยให้ศาสนสถานอันสวยงามที่ยังสร้างไม่เสร็จแห่งนี้เปลี่ยวร้าง ปรักหักพังไปตามกาลเวลา
ปราสาทหินพนมรุ้ง น่าจะได้รับการจัดสร้างโดย นายช่างฝีมือเยี่ยมของขอม การรังวัดจัดสร้างต้องทำอย่างมีระเบียบแบบแผน โดยเฉพาะการจัดสร้างแนวประตูปราสาท ที่ต้องวางแนวขนานกับยอดเขา เล็งให้ศูนย์กลางประตูอยู่ในแนวเดียวกับพระอาทิตย์ขึ้นตรงกันตลอดแล้วทำเครื่องหมายไว้ ด้วยเหตุนี้จึงทำให้ทุกวันขึ้น 15 ค่ำเดือน 5 ของทุกปีเมื่อพระอาทิตย์ขึ้นขนานกับยอดเขา จึงสามารถมองเห็นพระอาทิตย์ได้เป็นแนวเดียวตลอดทั้ง 22 ประตู และเกิดขึ้นในลักษณะนี้ได้เพียงวันเดียวในรอบปี
ประเพณีขึ้นเขาพนมรุ้ง เป็นประเพณีที่จัดขึ้นใหม่ด้วยการผนวกเอาตำนาน การสร้างปราสาทหินพนมรุ้งรวมเข้ากับความเชื่อดั้งเดิมของประชาชนท้องถิ่นจัดเป็นงานเทศกาลวันเดียวที่มีเนื้อหาและมีจุดสำคัญของงานต่อเนื่องกันตลอดทั้งวัน นับตั้งแต่การรอชมพระอาทิตย์ขึ้น การทำบุญตักบาตร ขบวนแห่จำลองขบวนเดินทางของเจ้าเมือง การเฉลิมฉลองสมโภชปราสาท และการจัดเลี้ยงอาหารค่ำพร้อมชมการแสดงแสงเสียง ประกอบการแสดงในพื้นที่โบราณสถานอันยิ่งใหญ่ในช่วงกลางคืน

วันเวลาจัดพิธีกรรม ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 5 ของทุกปี

รูปแบบประเพณี
เป็นงานประเพณีวันเดียวที่มีจุดเด่นเป็นระยะ ๆ ตลอดทั้งวัน เริ่มตั้งแต่ช่วงเช้าพระอาทิตย์ขึ้น จะเป็นการเฝ้าชมพระอาทิตย์ขึ้นที่สามารถมองเห็นพระอาทิตย์ได้เป็นแนวเดียวกันตลอดทั้ง 22 ประตู ปัญหาสำคัญคือ ทุกปีจะมีผู้เฝ้าชมมากแต่ประตูปราสาทเล็กทำให้ชมได้ลำบาก หากไม่ต้องการเบียดชม ก็มีการทำบุญตักบาตรบนยอดเขาในอีกด้านหนึ่ง กระบวนการเดินทางของเจ้าเมืองวนัมรุงปุระนำขบวนนำขบวนข้าราชบริพารขึ้นมานมัสการองค์ปราสาท การนำชมตัวปราสาท และตกค่ำจะเป็นการจัดงานเลี้ยงอาหารค่ำพร้อมชมแสงเสียงประกอบการแสดงพื้นในที่ลานกว้างหน้าปราสาทท่ามกลางแสดงจันทร์และแสงดาว

จุดเด่นของพิธีกรรม
มีจุดเด่นของพิธีกรรมเป็นระยะ ๆ ตลอดช่วงเช้าและมีช่วงพักในเวลากลางคืน นับเป็นงานเทศกาลที่มีกิจกรรมที่น่าสนใจหลายกิจกรรมติดต่อกันอย่างน่าสนใจยิ่ง

รายการท่องเที่ยวที่น่าสนใจ
วันแรกของการเดินทาง(วันเดินทาง)
ช่วงเช้า กรุงเทพฯ -บุรีรัมย์ แวะเที่ยวชมปราสาทหินพิมายพนมวัน ปราสาทหินพิมาย
ช่วงค่ำ เดินทางถึงจังหวัดบุรีรัมย์ เตรียมตัว เตรียมอาหาร สำหรับเดินทางแต่เช้ามืดในวันรุ่งขึ้น
วันที่สอง (ชมงานเทศบาล)
ช่วงเช้า ตื่นแต่เช้ามืดเดินทางไปชมพระอาทิตย์ขึ้นบนยอดเขา ชมขบวนแห่ พิธีบวงสรวงสมโภช ชมปราสาท อาหารกลางวัน พักผ่อน
ช่วงบ่าย ตอนค่ำเข้าร่วมรับประทานอาหารค่ำ ชมการแสดงแสงเสียง
วันที่สาม (เดินทางกลับ กทม.)
ช่วงเช้า แวะชอปปิ้งเครื่องปั้นดินเผาด่านเกวียน
เดินทางกลับถึงกทม.

สินค้าที่ระลึก
ผ้าฝ้ายพุไธสง ปลาจ่อมประโคนชัย ขาหมูนางรอง กุนเชียง ไก่ย่างลำปลายมาศ ผักกาดหวานอบบ้ำผึ้งที่กระสัง และกุ้งอร่อยที่สตึก

โรงแรมที่พัก
รหัสทางไกล 044 ในช่วงงานเทศกาลดโรงแรมในเมืองบุรีรัมย์ มักจะเต็มอยู่เสมอ จึงควรวางแผนการเดินทางล่วงหน้า และจงที่พักแต่เนิ่น ๆ
โรงแรมเทพนคร อำเภอเมือง 612504, 611132
ไทยโฮเตล อำเภอเมือง 612504,611740
โรงแรมวงษ์ทอง อำเภอเมือง 612540, 6200860-2
พนมรุ้งรีสอร์ท อำเภอนางรอง 631231

ร้านอาหาร
ห้องอาหารพลอย อำเภอเมือง 613747
ห้องอาหารพรเพ็ญ อำเภอเมือง 611553
ก๋วยเตี๋ยวเป็ดบุรีรัมย์ อำเภอเมือง 611689
ห้องอาหารอาซุง อำเภอเมือง 614286
ลักษณาขาหมู (ขาหมูนางรอง) อำเภอนางรอง 631158, 631774
วนัมรุง ปั๊ม ปตท. อำเภอนางรอง 6313176

สอบถามรายละเอียด
สำนักงาน ททท. นครราชสีมา โทร(044) 213666, 213030
จัดทำโฮมเพจโดย : สำนักบริการคอมพิวเตอร์, 2 เมษายน 2546