ศูนย์วิจัยพืชผักเขตร้อนจัดตั้งขึ้นในปี 2532 ภายใต้สถาบันวิจัยและพัฒนาแห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เพื่อดำเนินงานร่วมกับศูนย์ภูมิภาคเอเชีย (Asian Regional Center / AVRDC) ในการวิจัยพันธุ์พืชผัก ระบบการผลิตที่เหมาะสม เก็บรวบรวมและรักษาพันธุกรรมพืชผัก รวมทั้งการฝึกอบรมการวิจัยและผลิตผักแก่นานาประเทศในภูมิภาคเอเชีย

การเก็บรวบรวมพันธุกรรมพืชผัก และการอนุรักษ์พันธุ์พผักพื้นบ้าน

ได้เก็บรวบรวมพันธุกรรมพืชผักรวมทั้งพันธุ์ผักพื้นบ้าน ไว้ที่หน่วยพันธุกรรม (Germplasm Unit) ของศูนย์วิจัยพืชผัก ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2535 ซึ่งแบ่งเป็นพืชตระกูลถั่วต่าง ๆ ได้ดังนี้ พืชตระกูลพริกและมะเขือ (Solanaceae) จำนวน 2,203 ตัวอย่าง พืชตระกูลแตง (Cucurbitaceae) จำนวน 1,149 ตัวอย่าง พืชตระกูลถั่ว (Leguminosae) จำนวน 3,734 ตัวอย่าง และพืชผักพื้นบ้าน อื่น ๆ จำนวน 1,970 ตัวอย่าง

พันธุ์พืชผักที่เผยแพร่สู่เกษตรกร

มะเขือเทศ
1. สีดาทิพย์ 3 พันธุ์แท้ ทนร้อน ผลสีชมพู ผลรูปไข่ น้ำหนัก 20 กรัม/ผล
2. สีดาทิพย์ 4 พันธุ์แท้ ทนร้อน ผลสีชมพู ผลรูปไข่ น้ำหนัก 25 กรัม/ผล
3. สีดาทิพย์ 92 พันธุ์ลูกผสม ทนร้อน ผลสีชมพู ผลรูปไข่ น้ำหนัก 25 กรัม/ผล
4. CH 154 มะเขือเทศเชอรี่ พันธุ์แท้ ผลสีแดง รูปร่าง oblong น้ำหนัก 10 กรัม/ผล
5. CH 155 มะเขือเทศเชอรี่ พันธุ์แท้ ผลสีแดง รูปร่าง oblong น้ำหนัก 10 กรัม/ผล
ถั่วเหลืองฝักสด
"กำแพงแสน 292" เป็นพันธุ์ที่สามารถปลูกได้ทุกฤดูกาล ให้ผลผลิตเฉลี่ย 800-1,000 กก./ไร่ ฝักมีขนสีขาว เมล็ดใหญ่ หวานกรอบ
พริก
พริกชี้ฟ้า "TVRC 365" เป็นพริกชี้ฟ้าสีเขียวเข้ม ผิวมัน ผลตรง ปลายผลแหลม ผลชี้ลงดิน น้ำหนักผล 14 กรัม ผลยาว 12-17 เซนติเมตร ปลูกได้ตลอดปี ใช้เป็นพริกสด พริกดอง และทำซอสพริก
พริกขี้หนู "TVRC 398" ทรงพุ่มใหญ่ ผลอ่อนสีเขียวเข้ม ผิวมัน ผลชี้ขึ้น น้ำหนักผล 1.2-1.5 กรัม ผลยาว 4-5 เซนติเมตร ปลูกได้ตลอดปี ใช้เป็นพริกสด พริกแห้ง และพริกป่น
ถั่วเขียว
"กำแพงแสน 1" และ "กำแพงแสน 2" เป็นถั่วเขียวที่มีทรงพุ่มขนาดเล็ก ผลผลิตสูง ต้านทานโรคราแป้งและโรคใบจุด พันธุ์กำแพงแสน 1 เป็นพันธุ์ที่ปลูกหลังเก็บเกี่ยวข้าว หรือในพื้นที่อาศัยน้ำฝนในการเกษตร ส่วนพันธุ์กำแพงแสน 2 เป็นพันธุ์ที่ปลูกในพื้นที่ชลประทาน

การตรวจสอบคุณภาพเมล็ดพันธุ์

เมล็ดพันธุ์ผักทุกชนิดที่ผลิตโดยศูนย์วิจัยพืชผักเขตร้อน จะต้องผ่านการตรวจสอบคุณภาพ ตามมาตรฐานนานาชาติ (International Seed Testing Association) คือ ความชื้น ความบริสุทธิ์และความงอกก่อนเผยแพร่ นอกจากนี้ยังมีงานวิจัย ด้านการจัดหามาตรฐาน การตรวจสอบคุณภาพ เมล็ดพันธุ์ผักชนิดต่าง ๆ ที่ผลิตได้ในประเทศไทย

การปลูกพืชไม่ใช้ดิน

การปลูกพืชโดยไม่ใช้ดินเป็นวิธีการปลูกพืชที่มีการให้น้ำ อากาศ และธาตุอาหารแก่รากพืชโดยตรง ไม่ผ่านทางดิน จึงสามารถควบคุมปริมาณน้ำ และธาตุอาหารที่ให้แก่พืช ได้อย่างสมบูรณ์ ทำให้พืชเจริญเติบโตรวดเร็ว ปลอดจากการรบกวนของศัตรูพืช ได้ดีกว่าระบบปลูกพืชปกติ จึงสามารถลดการใช้สารป้องกันกำจัดโรค และแมลงลงได้มาก

ศูนย์วิจัยพืชผักเขตร้อนร่วมกับภาควิชาพืชสวน คณะเกษตร ศึกษาหาเทคโนโลยีในการปลูกพืชผักโดยไม่ใช้ดินที่เหมาะสมสำหรับสภาพอากาศของไทย โดยศึกษาการปลูกักโดยไม่ใช้ดินในระบบต่าง ๆ เช่น การปลูกโดยใช้สารละลาย (Water culture) และการปลูกโดยใช้วัสดุปลูกที่ไม่ใช่ดิน (Substrate culture) รวมทั้งดัดแปลงวัสดุปลูกที่มีอยู่ในประเทศเพื่อลดการนำเข้า และหาวิธีการลดสารไนเตรทในพืชผักเพื่อความปลอดภัยต่อผู้บริโภค

จัดทำโฮมเพจโดย : สำนักบริการคอมพิวเตอร์, 21 กันยายน 2544