หลายคนอาจตั้งข้อสังเกตว่า การสร้างเนื้อหาบนกระดาษยังมีความสะดวกสบายในการอ่านมากที่สุด ดังนั้นหนังสือหรือสิ่งพิมพ์ที่เป็นกระดาษจึงยากที่จะมีอะไรมาทดแทนได้ ลองนึกดูว่า ถ้าสิ่งพิมพ์อยู่บนกระดาษ เราสามารถถือขึ้นรถเมล์อ่านได้ เราสามารถนำไปอ่านในห้องนอน หรือแม้แต่หลายคนยังอ่านหนังสือพิมพ์ขณะรับประทานอาหารเช้า หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ หรือที่เรียกว่า อีบุค จะมาแทนกระดาษได้หรือ

หากมองไปอนาคตข้างหน้าอันไม่ไกลเกินไป จะพบแนวโน้มความจริงที่น่าสนใจหลายประการ ประการแรกคอมพิวเตอร์มีขนาดเล็กลง บางเหลือเพียงหนาประมาณหนึ่งเซนติเมตรหรือน้อยกว่า โน๊ตบุคอย่างดีปัจจุบันมีน้ำหนักเพียง 700 กรัม และมีแนวโน้มที่บางและเบาลงอีก พ็อกเก็ตคอมพิวเตอร์ หรือปาล์มท้อปก็มีแนวโน้มที่ใช้กันแพร่หลาย พกพาติดตัวได้ง่าย

ประการที่สองคือ เทคโนโลยีเน้นในเรื่องการพกพาติดตัวหรือที่เรียกว่า Mobile Computing เราอยากได้คอมพิวเตอร์ที่พกพาได้สะดวกเหมือนโทรศัพท์มือถือ เราอยากได้คอมพิวเตอร์ที่มีระบบสื่อสารติดต่อผ่านเน็ตได้ ทำให้เข้าถึงข้อมูลได้ทุกสถานที่และเวลา

ประการที่สามคือ การสร้างข้อมูลด้วยการพิมพ์อิเล็กทรอนิกส์ทำได้ง่าย รวดเร็ว สวยงาม ต้นทุนต่ำ และที่สำคัญคือ ส่งกระจายหรือขายได้ทั่วโลก หนังสือที่เคยขายในกรอบแคบ ๆ อาจขายให้คนทั่วโลกผ่านการดาวน์โหลดทางเครือข่ายได้

จากเหตุผลหลายประการที่กล่าวมา จะเป็นเครื่องยืนยันว่า หนังสืออิเล็กทรอนิกส์น่าจะเกิดขึ้นได้ ถ้าเรามีจอภาพแบน ๆ มีปุ่มเล็ก ๆ สองสามปุ่มเหมือนปาล์มท้อป ขอให้เครื่องมีน้ำหนักเบา เหมือนหนังสือเล่มหนึ่ง ใช้งานได้ง่าย หนังสืออิเล็กทรอนิกส์จะเกิดขึ้นได้แน่นอน

หากพิจารณาปัจจัยเหล่านี้แล้วคงไม่แปลกที่ค่ายใหญ่หลายค่ายล้วนแล้วแต่เร่งพัฒนา eBook โดยเฉพาะการสร้างเครื่องอ่าน หรือคอมพิวเตอร์แบบปาล์ม แบบพกพา และซอฟต์แวร์ ที่สำคัญคือมาตรฐานของตัวหนังสือที่จัดลงเป็นสื่อ ต้องพร้อมให้ดาวน์โหลดและส่งขายทางเครือข่ายได้

ไมโครซอฟต์เป็นค่ายยักษ์ใหญ่ค่ายหนึ่ง พร้อมแล้วให้ทุกคนดาวน์โหลดซอฟต์แวร์ eBook Reader เพื่อติดตั้งในเครื่องได้ฟรี เหมือนโปรแกรม Acrobat Reader ระบบการพิมพ์หนังสือด้วย Acrobat มีให้เห็นบนอินเทอร์เน็ตมากมายแล้ว ดังตัวอย่างเช่น วารสารเกษตรศาสตร์ ขณะเดียวกันร้านหนังสือและค่ายดังหนังสืออีกมาก ก็พร้อมที่ทำการจัดพิมพ์ eBook มีการส่งตัวอย่าง eBook ให้อ่านฟรีมากมายโดยเฉพาะหนังสือวรรณคดีคลาสสิกต่าง ๆ ผู้สนใจที่เป็นสมาชิกนนทรี สามารถดาวน์โหลด eBook Reader ได้ที่ http://ftp.ku.ac.th

เป้าหมายที่สำคัญของ eBook จึงเป็นจริงเป็นจังมากขึ้น มีการวางแผนการที่จะยึดฐานของมาตรฐาน มีการเชื่อมโยงกับสำนักพิมพ์กว่า 100 แห่ง เพื่อสร้างเครือข่ายร้าน eBook ฐานการผลิตสิ่งพิมพ์ eBook จึงเป็นเป้าหมายของการค้าในยุคพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ ที่ส่งหนังสือขายกันทางเน็ต โดยไม่จำเป็นต้องส่งหนังสือจริง

อนาคตของอีบุคจะต้องมีบทบาททางด้านการศึกษาอย่างแน่นอน ในที่สุดการเรียนการสอนกับ eBook ต้องเกิดขึ้น และสิ่งที่จะตามมาคือ eLibrary หรือห้องสมุดที่เก็บ eBook

ท่านพร้อมที่จะสร้าง eLibrary ส่วนตัวแล้วหรือยัง ?

---

สาระน่ารู้ประจำสัปดาห์, ฉบับที่ 31 : 14 - 20 สิงหาคม 2543
สำนักบริการคอมพิวเตอร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์