การจัดเก็บข้อมูลลงบนแผ่นซีดีรอม กำลังได้รับความนิยม ซีดีรอมหนึ่งแผ่นมีความจุในการเก็บข้อมูล ได้มากกว่าหกร้อยล้านตัวอักษร ซีดีรอมจึงเป็นตัวกลางที่สามารถเก็บเอกสาร หรือหนังสือขนาดเล่มโตหลายเล่มไว้ได้

ในเมื่อเครือข่ายอินเทอร์เน็ตทำให้เกิดสถานีบริการข้อมูลข่าวสาร มีการเก็บเอกสารหรือสิ่งพิมพ์ไว้บนเครือข่าย www ข้อมูลที่จัดเก็บมีลักษณะเป็นแบบสื่อประสม ทั้งภาพ เสียง และวิดีโอ
สิ่งพิมพ์ที่เก็บในรูปสื่อดิจิตอลสมัยใหม่ จึงเก็บข้อมูลแบบมีชีวิตชีวาเป็นทั้งเอกสารสิ่งพิมพ์ที่มีสีสรร มีเสียงมีภาพเคลื่อนไหว ดังที่เราเห็นในชุดสารานุกรมของบริษัทไมโครซอฟท์ที่เก็บไว้บนแผ่นซีดีรอม หรือที่พบเห็นบนโฮมเพจต่าง ๆ ในเครือข่ายอินเทอร์เน็ต
ซอฟต์แวร์ที่ใช้เรียกข้อมูลสิ่งพิมพ์ดิจิตอลมาดูหรือแสดงผล เราเรียกว่าบราวเซอร์ บราวเซอร์จึงเป็นโปรแกรมคอมพิวเตอร์ ที่ดึงข้อมูลสิ่งพิมพ์ดิจิตอลนี้มาแสดงผล ในลักษณะที่สวยงามน่าดู
ในกรณีของเครือข่ายอินเทอร์เน็ต ข้อมูลสิ่งพิมพ์เก็บไว้ในเครื่องให้บริการที่เรียกว่า เซิร์ฟเวอร์ ถ้าเป็นสถานีบริการที่ใช้บราวเซอร์ เรียกดู เราก็เรียกว่า เว็บเซิรฟ์เวอร์ (Web Server)
ข้อมูลเก็บในเว็บเซิร์ฟเวอร์ หรือเก็บลงในแผ่นซีดีรอมเพื่อให้บราวเซอร์เรียกดูได้จึงต้องมีมาตรฐานการลง เพื่อให้ผู้สร้างสิ่งพิมพ์ ดิจิตอลใช้ได้ง่าย มีวิธีการสร้างที่ชัดเจนโดยไม่ต้องพัฒนาโปรแกรมเรียกอ่านขึ้นเอง เหมือนการสร้างเว็บไซท์ในปัจจุบันที่ใครมีบราวเซอร์ ก็เรียกดูได้
"เบอร์เนอร์ลี" หนึ่งในนักวิจัยฟิสิกส์ที่สวิตเซอร์แลนด์เสนอรูปแบบมาตรฐานที่เรียกว่า HTML-Hyper Text Markup Language กลุ่มบริษัทไมโครซอฟท์ก็เสนอรูปแบบมาตรฐานที่ชื่อ SGML-Standard Generalize Markup language
HTML ได้รับการนำมาประยุกต์ใช้บนอินเทอร์เน็ตและแพร่หลายอย่างรวดเร็วมีการพัฒนามาตรฐานอย่างต่อเนื่อง จนในปัจจุบันถึงรุ่นที่ 4
HTML เป็นวิธีการกำหนดรูปแบบสิ่งพิมพ์ดิจิตอลโดยอาศัยป้าย (tag) กำกับ เช่น ถ้าบริเวณใดต้องการให้เป็นหัวข้อ ตัวอักษรเล็กใหญ่ ต้องการใส่รูปภาพเสียง ต้องการสร้างตัวเชื่อมโยงไปยังเอกสารอื่น ฯลฯ ก็กำหนดไว้ด้วยป้าย มาตรฐานของป้ายที่ใช้กำหนดเอกสารมีความชัดเจนที่บราวเซอร์ทุกตัวนำไปแปลความหมายได้ถูกต้อง
เมื่ออยู่บนอินเทอร์เน็ตจึงมีการพัฒนาวิธีการรับส่งข้อมูลระหว่างบราวเซอร์ ซึ่งเป็นเครื่องสำหรับเรียกดูกับเว็บเซิร์ฟเวอร์ ซึ่งเป็นเครื่องที่ใช้เก็บเอกสารในรูปแบบ HTML วิธีการรับส่งข้อมูลนี้มีชื่อว่า http หรือ Hyper Text Transfer Protocol ดังเราจะเห็นวิธีการเรียกดูข้อมูลบนอินเทอร์เน็ต ต้องมีข้อความ http นำหน้า

การสร้างเอกสารสิ่งพิมพ์ด้วยมาตรฐาน HTML ไม่ใช่เรื่องยาก ผู้ที่เคยใช้เวิร์ดโปรเซสเซอร์แล้ว เรียนรู้การใส่ป้ายประกาศ เพิ่มเติมอีกเล็กน้อย ก็สามารถสร้างสิ่งพิมพ์ในรูปดิจิตอลนี้ได้ และเพื่อให้การพัฒนาสื่อสิ่งพิมพ์ดิจิตอลก้าวหน้าไปเร็วขึ้น บริษัทผู้ผลิตซอฟต์แวร์จำนวนมาก จึงเรียงหน้ากันผลิตเครื่องมือเพื่อช่วยในการจัดพิมพ์สิ่งพิมพ์ดิจิตอลตามมาตรฐาน HTML นี้
เพื่อให้การจัดการกับเอกสารอิเล็กทรอนิกส์ดีขึ้น จึงมีผู้พัฒนามาตรฐานขยายต่อจาก HTML และให้ชื่อว่า XML XML จะเป็นมาตรฐานการจัดพิมพ์และแลกเปลี่ยนสื่ออิเล็กทรอนิกส์ต่อไป
เชื่อกันว่า ห้องสมุดในยุคต่อจากนี้ไป จะเป็นห้องสมุดที่เก็บสิ่งพิมพ์ในรูปแบบดิจิตอล สิ่งพิมพ์อาจอยู่ในเครือข่าย WWW หรือเก็บไว้ในเซิร์ฟเวอร์ขนาดใหญ่ เก็บไว้ในซีดีรอม ที่เรียกดูได้ทันที แนวคิดของการรวบรวมหนังสือแบบใหม่จึงกลายเป็นดิจิตอลไลบรารี่
เพื่อให้การเก็บเอกสารในรูปแบบดิจิตอลมีลักษณะกะทัดรัด บริษัทอะโดบี (Adobe) จึงได้พัฒนาวิธีการบีบอัดข้อมูล และเก็บเอกสารหนังสือที่มีลักษณะเหมือนหนังสือจริงไว้เป็นแฟ้มได้ และให้ชื่อมาตรฐานใหม่ของตนเองว่า อะโครแบต (Acrobat) รูปแบบแฟ้มที่เก็บมีชื่อชนิดของแฟ้มว่า .PDF
แฟ้มแบบอะโครแบตกำลังมีแนวโน้มที่ดี ปัจจุบันมีผู้เก็บหนังสือสิ่งพิมพ์ต่าง ๆ ไว้ในรูปแบบแฟ้มอะโครแบตกันมากเพิ่มขึ้น ผู้ที่ท่องไปในอินเทอร์เน็ตจะพบเห็นข้อมูลมีลักษณะของหนังสือเป็นเล่มเก็บไว้ด้วยแฟ้ม .PDF หากต้องการอ่านก็ต้องดาวน์โหลด มาเพื่อเปิดอ่านได้
สิ่งพิมพ์ที่เก็บในรูปดิจิตอลเป็นความหวังที่จะลดการใช้กระดาษ โดยเฉพาะในยุคที่จะต้องมีสิ่งพิมพ์เกิดขึ้นมากมาย การรับหนังสือพิมพ์ วารสาร นิตยสาร ก็สามารถรับในรูปสื่อดิจิตอลที่สามารถเรียกเปิดอ่านได้ เหมือนหนังสือพิมพ์จริง โดยผ่านทางเครือข่าย

สาระน่ารู้ประจำสัปดาห์, ฉบับที่ 25 : 3 กรกฎาคม - 9 กรกฎาคม 2543
สำนักบริการคอมพิวเตอร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์