เกษตรศาสตร์ 50 พันธุ์มันสำปะหลังที่นิยมปลูกมากที่สุดในประเทศไทย
Kasetsart 50, the Most Popular Cassava Cultivar in Thailand
............................................................................................................................................
วิจารณ์ วิชชุกิจ1 เจริญศักดิ์ โรจนฤทธิ์พิเชษฐ์1 เอ็จ สโรบล1
และ ประภาส ช่างเหล็ก2
1ภาควิชาพืชไร่นา คณะเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
2สถาบันค้นคว้าและพัฒนาระบบเกษตรในเขตวิกฤต มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร

        มันสำปะหลังพันธุ์ เกษตรศาสตร์50 เป็นพันธุ์ลูกผสมระหว่างพันธุ์ระยอง 1 กับพันธุ์ระยอง 90 เกิดจากการพัฒนาพันธุ์ร่วมกันโดยนักวิชาการจาก มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กรมวิชาการเกษตร และศูนย์เกษตรเขตร้อนนานาชาติ (Centro Internacional de Agricultura Tropical, CIAT) แนะนำให้เกษตรกรปลูก เนื่องในวาระครบรอบ 50 ปี ของการก่อตั้งมหาวิทยาลัยเกษตร ศาสตร์ เมื่อ พ.ศ. 2536 พันธุ์ เกษตรศาสตร์50 สามารถปลูกได้ทั่วประเทศ งอกดี ลำต้นสูงใหญ่ หัวดกและมีลักษณะเป็นกลุ่มสามารถเก็บเกี่ยวได้สะดวก และยังมีปริมาณแป้งในหัวสูง
        ด้วยลักษณะเด่นดังกล่าว ทำให้มีการขยายพันธุ์ เกษตรศาสตร์50 ในช่วงปีพ.ศ. 2537 - 2544 โดยการส่งเสริมให้เกษตรกรได้ปลูกรวม 262,398 ไร่ โดยกรมส่งเสริมการเกษตร กรมส่งเสริมสหกรณ์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และมูลนิธิสถาบันพัฒนามันสำปะหลัง แห่งประเทศไทย จากการสำรวจการปลูกมันสำปะหลังปี พ.ศ. 2545/46 โดยสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร พบว่าพันธุ์ เกษตรศาสตร์50 เป็นพันธุ์ที่เกษตรกรนิยมปลูกมากที่สุดในประเทศ ซึ่งมีพื้นที่ปลูกถึง 3,791,104 ไร่ หรือคิดเป็นร้อยละ 60.91 ของพื้นที่ปลูกมันสำปะหลังทั้งประเทศ

          ผลจากการสำรวจพบว่าพันธุ์ เกษตรศาสตร์50 ให้ผลผลิตเฉลี่ย 2,791 กิโลกรัม/ไร่ ในขณะที่พันธุ์พื้นเมือง (ระยอง 1) ที่เคยมีพื้นที่ปลูกพันธุ์นี้กว่า 90% ของประเทศ ได้ผลผลิตเฉลี่ยเพียง 2,068 กิโลกรัม/ไร่ การปลูกด้วยพันธุ์ เกษตรศาสตร์50 นี้ ทำให้ผลผลิตเพิ่มขึ้นไร่ละ 723 กิโลกรัม หรือผลผลิตเพิ่มขึ้นทั้งประเทศเฉพาะปีพ.ศ. 2545 ถึง 2,740,968 ตัน ทำให้เกษตรกรมีรายได้เพิ่มขึ้น 2,740 ล้านบาท (ที่ราคากิโลกรัมละ 1 บาท)
        นอกจากนั้นการที่หัวมันสำปะหลังพันธุ์ เกษตรศาสตร์50 มีปริมาณแป้งในหัวสูง ทำให้มาตรฐานของการผลิตแป้งของโรงงานแป้งมันสำปะหลังใช้วัตถุดิบน้อยลง ข้อมูลของสมาคมแป้งมันสำปะหลังไทยพบว่าหลังปีพ.ศ. 2542 การผลิตแป้ง 1 กิโลกรัม ต้องใช้หัวมันสด 4.59 กิโลกรัม จากเดิมใช้ 4.75 กิโลกรัม จะลดวัตถุดิบลง 0.16 กิโลกรัม ดังนั้นเฉพาะปีพ.ศ. 2545 ประเทศไทยผลิตแป้งมันสำปะหลังจำนวน 2,300,300 ตัน โรงงานใช้หัวมันสดลดลง 368,048 ตัน ทำให้
อุตสาหกรรมมันสำปะหลังประหยัดต้นทุน ได้ 220 ล้านบาท เนื่องมาจากพันธุ์เกษตรศาสตร์ 50 (คำนวณจาก 60% ของพื้นที่ปลูก)
        รวมแล้วในปีพ.ศ.2545 เพียงปีเดียวทั้งเกษตรกรและโรงงานมีรายได้เพิ่มจากพันธุ์ เกษตรศาสตร์50 คำนวณเป็นเงินถึง 2,960 ล้านบาท นอกจากนี้พันธุ์ เกษตรศาสตร์50 ยังเป็นที่นิยมปลูกกันในประเทศเพื่อนบ้าน คือ เวียดนาม และอินโดนีเซีย

รูปที่ 1 พ.ศ. 2535 เมื่อเริ่มแนะนำพันธุ์เกษตรศาสตร์ 50

รูปที่ 2 พ.ศ. 2545 มันสำปะหลังพันธุ์เกษตรศาสตร์ 50 มีพื้นที่ปลูก 3,528,256 ไร่
คิดเป็นพื้นที่ปลูก ร้อยละ 56 ของประเทศ