โครงการวิจัย เรื่อง การใช้ประโยชน์ไม้โตเร็วเพื่อเป็นพลังงานทดแทนในการผลิตกระแส ไฟฟ้าและแก๊สหุงต้ม ดำเนินการวิจัยในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ พื้นที่สถานีฝึกนิสิตวนศาสตร์วังน้ำเขียวและพื้นที่ชุมชนตำบลอุดมทรัพย์ อำเภอวังน้ำเขียว จังหวัดนครราชสีมา โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อจัดทำฐานข้อมูลพื้นที่ปลูกไม้โตเร็วและพื้นที่ที่มีศักยภาพในการที่จะส่งเสริมให้มีการปลูกไม้โตเร็วในภาคตะวันออกเฉียงเหนือโดยใช้แผนที่ GIS เพื่อการวางแผนการจัดการการใช้ประโยชน์ไม้โตเร็วเพื่อเป็นพลังงานทดแทนอย่างยั่งยืน รวมถึงเพื่อวางแผนการจัดการวัตถุดิบไม้โตเร็วและสร้างศูนย์การเรียนรู้ และสร้างต้นแบบการผลิตและการจัดการพลังงานพอเพียงในชุมชนแบบครบวงจร ณ สถานีฝึกนิสิตวังน้ำเขียว และชุมชนใกล้เคียงในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลอุดมทรัพย์ อำเภอวังน้ำเขียว จังหวัดนครราชสีมา โดยการศึกษาได้แบ่งการวิจัยออกเป็น 2ระดับ ได้แก่


                 1. การวิจัยในระดับภูมิภาคและระดับชุมชน ในระดับภูมิภาคได้แก่การสำรวจชีวมวลเพื่อเป็นพลังงานทางเลือกในภาคตะวันออกเฉียงเหนือเพื่อมุ่งศึกษาชนิดไม้ ประเภท และแหล่งชีวมวลไม้โตเร็วในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยใช้ภาพถ่ายทางอากาศ ภาพถ่ายดาวเทียมร่วมกับฐานข้อมูลพืชเศรษฐกิจและสวนป่าเศรษฐกิจทั้งจากภาครัฐและเอกชน และทำการสำรวจภาคสนามเพื่อตรวจสอบความถูกต้อง ทำการประยุกต์สารสนเทศภูมิศาสตร์เพื่อจัดทำฐานข้อมูลชีวมวล  ไม้โตเร็วในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และจัดทำแผนการผลิตและการจัดการอย่างยั่งยืน ผลจากการสำรวจภาคสนามและการแปลภาพถ่ายดาวเทียม SPOT-4, SPOT-5 ที่ความละเอียด 10 เมตร และแผนที่การแปลที่ได้มีความถูกต้อง 64 % พบว่า พบว่าพื้นที่ปลูกไม้โตเร็วส่วนใหญ่เป็นไม้ยูคาลิปตัส คิดเป็นพื้นที่ทั้งหมด 4.23 ล้านไร่ หรือร้อยละ 4.03 ของพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือทั้งหมด สามารถคำนวณเป็นมูลค่าทางการเงินได้เท่ากับ 42,300 ล้านบาทในเวลา 5 ปี หรือประมาณ 8,460 ล้านบาทต่อปี และสามารถกำหนดพื้นที่ที่มีศักยภาพที่น่าจะมีการส่งเสริมให้ปลูก ยูคาลิปตัส โดยเฉพาะปลูกผสมผสานไปกับพืชเกษตรหลักที่ทำอยู่ในรูปแบบต่างๆ ทั้งปลูกเป็นแนวรั้ว ปลูกแบบสลับ และปลูกบนคันนา ซึ่งพื้นที่ที่มีศักยภาพที่จะขยายพื้นที่ปลูกไม้โตเร็วทั้งในแง่สภาพพื้นที่ สะดวกต่อการขนส่ง และการจัดการโลจิสติกส์ ควรอยู่ในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนกลางถึงตอนล่าง ได้แก่ จังหวัดขอนแก่น มหาสารคาม ร้อยเอ็ด ยโสธร อำนาจเจริญ นครราชสีมา บุรีรัมย์ สุรินทร์ และศรีสะเกษ


                 2. การวิจัยในระดับชุมชนในพื้นที่ชุมชนตำบลอุดมทรัพย์ ได้มีการวิจัยรูปแบบการบริหารจัดการวัตถุดิบไม้โตเร็วเพื่อเป็นพลังงานทดแทนในการผลิตกระแสไฟฟ้าและแก๊สหุงต้ม โดยการส่งเสริมการปลูกไม้โตเร็วในพื้นที่เกษตรกรในรูปแบบที่หลากหลาย ได้แก่การปลูกในลักษณะสวนป่าไม้ชนิดเดี่ยว สวนป่าผสม วนเกษตร การปลูกไม้บนหัวไร่คันนา การปลูกเป็นแนวกันลมหรือขอบเขตแปลง และการปลูกในลักษณะหน้าบ้านหลังครัวขอบรั้วริมแดน นอกจากนี้ยังมีการศึกษาวิจัยรูปแบบการจัดการวัตถุดิบไม้โตเร็ว โดยเน้นชนิดไม้ยูคาลิปตัสและกระถินยักษ์ในบริเวณพื้นที่สถานีฝึกนิสิตวนศาสตร์วังน้ำเขียว เพื่อเป็นต้นแบบและศูนย์เรียนรู้ให้แก่ชุมชน มีการสร้างแปลงรวมพันธุ์ไม้ยูคาลิปตัสเป็นฐานพันธุกรรมสำหรับคัดเลือกไปใช้ในการปลูกสร้างสวนป่าต่อไป ผลสำเร็จของโครงการนี้จะทำให้ชุมชนได้มีส่วนร่วมในการบริหารจัดการวัตถุดิบไม้โตเร็ว สามารถขยายผลการดำเนินการไปสู่ชุมชนอื่นๆสร้างความเข้มแข็งทางเศรษฐกิจของชุมชนต่อไป



คณะผู้วิจัย:
นิคม แหลมสัก1 วิวัฒน์ หาญวงศ์จิรวัฒน์1 จงรัก วัชรินทร์รัตน์1 สคาร ทีจันทึก1
สาพิศ ดิลกสัมพันธ์1 วีระภาส คุณรัตนศิริ1 อภิสิทธิ์  เสนาวงค์1สุณิส ยอดนาม1
มะลิวัลย์ ธนะสมบัติ2 เกษม หฤทัยธนาสันติ์2
1 คณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
2 สถาบันค้นคว้าและพัฒนาผลิตผลทางการเกษตรและอุตสาหกรรมเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
โทรศัพท์ 02-5614761โทรสาร 02-5791977

ที่มา :
งานนิทรรศการ "นวัตกรรมงานวิจัยมหาวิทยาลัยเกษตศาสตร์ ปี 2551" ระหว่างวันที่ 30 เมษายน - 4 พฤษภาคม 2551
ณ อาคารจักรพันธ์เพ็ญศิริ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

จัดทำโฮมเพจโดย : สำนักบริการคอมพิวเตอร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (31 ตุลาคม 2551)