โรงพยาบาลสินแพทย์

โรคกระดูกพรุน คืออะไร ?
โรคกระดูกพรุน คือ "ภาวะที่กระดูกทั่วร่างกายมีมวลกระดูกลดน้อยลงและมีการเสื่อมสลายของเนื้อเยื่อกระดูก จนทำให้กระดูกนั่นเปราะบางและแตกหักง่ายกว่าปกติ"

เกิดขึ้นได้อย่างไร
ในการเจริญเติบโตของคนเรา จะมีการสะสมเพิ่มปริมาณของมวลกระดูกหรือเนื้อกระดูกอยู่ตลอดเวลา เห็นได้จากการที่เด็กโตขึ้นสูงใหญ่ขึ้นนั่นเอง การสะสมของมวลกระดูกจะเร็วหรือช้าต่างกันในแต่ละช่วงอายุโดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงก่อนเข้าสู่วัยรุ่นจะมีการเจริญและสะสมมวลกระดูกมากและเร็วที่สุด
หลังจากนั้นการสะสมชองมวลกระดูกจะเริ่มช้าลง จนเมื่อเข้าสู่ช่วงที่เป็นผู้ใหญ่เต็มที่ คือ ช่วงประมาณอายุ 25 - 30 ปี การสะสมของมวลกระดูกจะหยุดลง ซึ่งเราจะเรียกระดับของมวลกระดูกในขณะนั้นว่า " ระดับมวลกระดูกสูงสุด" (Peak bone mass) ซึ่งจะแตกต่างกันตามปัจจัยทางพันธุกรรมของแต่ละบุคคล, เพศ, เชื้อชาติ และปัจจัยทางสิ่งแวดล้อม เช่น ภาวะทางโภชนาการ , การออกกำลังกาย และภาวะต่าง ๆ ที่มีผลต่อระดับฮอร์โมน
มวลกระดูกจะคงที่อยู่เช่นนั้นอยู่ช่วงเวลาหนึ่ง จนถึงช่วงอายุประมาณ 35 - 40 ปี ระดับมวลกระดูกจะเริ่มลดลงอย่างช้า ๆ ประมาณ 0.5 - 1 % ต่อปีทั้งในเพศหญิงและเพศชาย แต่ในเพศหญิงจะมีปรากฎการณ์ที่ทำให้เกิดการสูญเสียมวลกระดูกเพิ่มมากขึ้นอีกนั่นก็คิอ "ภาวะหมดประจำเดือน" (Menopause) ซึ่งเป็นตัวเร่งทำให้เกิดการสูญเสียมวลกระดูกเร็วขึ้นถึง 3 - 5 % ต่อปี
ทั้งนี้ในแต่ละคนจะมีอัตราการสูญเสียมวลกระดูกไม่เท่ากัน กว่าที่จะสูญเสียมวลกระดูกจนถึงระดับที่กระดูกมีความเสี่ยงต่อการเกิดกระดูกหักกรือที่เราเรียกว่า "กระดูกพรุน" แล้วจะใช้เวลาไม่เท่ากัน บางคนใช้เวลา 20 - 30 ปี แต่ในบางคนใช้เวลาเพียง 10 ปีเท่านั้น สรุปง่าย ๆ คือ ในทุกคนถ้ามีอายุยืนยาวพอก็จะต้องเป็นโรคนี้

ใครบ้างที่มีโอกาสเป็นโรคนี้ ?
ได้มีการศึกษาและวิจัยอย่างกว้างขวางว่ามีปัจจัยอะไรบ้างที่ทำให้เกิดโรคกระดูกพรุนได้ง่าย และมีคนในกลุ่มใดได้บ้างที่เสี่ยงต่อการเป็นโรคนี้ เราจะเรียกคนกลุ่มนี้ว่า " กลุ่มเสี่ยง " ซึ่งได้แก่
ผู้สูงอายุทั้งเพศหญิงและเพศชาย
ผู้หญิงวัยหมดประจำเดือนยิ่งหมดประจำเดือนมานาน ก็ยิ่งมีความเสี่ยงสูงขึ้น
ผู้หญิงที่ได้รับการผ่าตัดเอารังไข่ออกหรือมีภาวะ ที่รังไข่หยุดทำงานก่อนวัยอันควร
ผู้ที่มีรูปร่างผอมบาง , มีน้ำหนักน้อยเมื่อเทียบกับความสูง
ผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นโรคกระดูกพรุน หรือเคยกระดูกหักจากโรคกระดูกพรุน
ผู้ที่ดื่มเหล้าหรือสูบบุหรี่จัด
ผู้ที่ได้รับยาบางชนิดเป็นเวลานาน เช่น ยาสเตียรอยด์ , ยากันชัก , ยาไทร็อกซิน ฯลฯ
ผู้ที่เป็นโรคบางโรค เช่น โรครูมาตอนด์ , โรคต่อมไทรรอยด์เป็นพิษ , โรคของต่อมไร้ท่อบางชนิด ฯลฯ

จะรู้ได้อย่างไรว่าเป็นโรคนี้ ?
การที่เราจะรู้ได้ว่า เราเป็นโรคกระดูกพรุนหรือไม่นั้นเป็นไปได้จาก 2 กรณีคือ
1. ในระยะที่แสดงอาการภาวะกระดูกพรุนจะมีอาการก็ต่อเมื่อมีกระดูกหักเกิดขึ้นทั้งที่เป็นการกระทบกระแทกหรือจากกระดูกหักเราะรับน้ำหนักตัวที่มาก ๆ ซึ่งพบได้ที่ตำแหน่งของกระดูกสันหลัง , กระดูกข้อมือ ,และกระดูกสะโพก
2. ในระยะที่ยังไม่แสดงอาการ ซึ่งในกรณีนี้ก็จะต้องใช้การตรวจวัดปริมาณความหนาแน่นของมวลกระดูก (BMD = Bone Mineral Density) เท่านั้นจึงจะบอกได้

จัดทำโฮมเพจโดย : สำนักบริการคอมพิวเตอร์, 2 พฤษภาคม 2546